Saturday, 15 April 2017

AN HRÂNG LUA EM NI?




Pic: Berema Chhakchhuak
Ziaktu: H.Zate, Hmar Rûn


"U Zate, Min hmangaih tak tak em?!", tia beiseina mitmeng de sawr nen min melh chunga a zawhna chu a hriat fo tawh mah nise, a hmuia faw zauh pah chuan, "Nuni, Ka hmangaih lutuk che a lawm!", tiin ka chhâng a.
Hmeichhe âwmnêm zawk mah nise, ka tan chuan beiseina min siamsaktu leh ka hlimna a va ni si em! A tûk mai a ka thawhna tûr lam pan tur ka ni a, âm takin he zan hi kan hmang ve a ni. Thla 1 chawlh ka neih hnua haw leh tûr ka ni a, Pute duhsak ka ni a, dinhmun pawimawh tak changa an chhawr ber ka nih vangin chawlh ka nei hlei thei lova, tuna ka chawlh bâk hi chu thla 9 hnu lam a nih leh tawh ka ring. Chu vang pawh chu a ni a, he zan hi chu ral thei lo zawng zawng tlan vek mai kan duh a ni.
Chu zan thla êng chuan kan tân enna a pek dan ngai reng mahse, keiniin a kan lawm dan erawh a dang si! Inthlahlel tih hriat takin kan inchelh a, a kut chu ka khâl niap niap reng a. Chu zan chu ral lo mai se tih chu kan duhthusam a ni; mahse, a ral dawn tih kan rilruin a hre reng a.  Zanin chauh hun nei tawhin, tlaivâra in awih mai kan duh rum rum a. Film zawng nise, 
"Khua pawh min vârpui mai la, duhlai,
Țhenna kâwl êng ka thlîr ngam lo,
Zankhua ral mai lo la, ding rih la,"
tiin background ah a ri ta vawl vawl ngei ang. Ni e, zan hi ral thei lo se, zan ni reng mai se kan ti hial a ni. A tûk lawka kan ințhen hun túr chu a ngaihtuah pawh kan ngaihtuah ngam lova; kan nghakhlel lo takzet a ni.
Ka kuta hmer ngawt ngawt pah chuan a hmui a phût zauh a, zawhna leh sawi tûr a ngah tih a hriat mai. "Nuni, Sawi ta che!" tia ka lo țawng zauh chuan a tingampa ve deuh nge ni a sawi ta a. "Min phatsan suh aw. I zu awmnaah chuan nula hmelțha tak tak te pawh an tam ang a, kei aia nalh tak tak te pawh an tam ngei ka ring a. Ka thîktu erawh ka tichhe ngam lo; mahse, khawngaihin min phatsan lo hrâm rawh aw!" tia min ngenna chu ka hmangaih ni lo mahse, ka țhiannu a nih vâng hrim hrim pawhin 'lutuk' tiin ka tîam ngei ang.  Ka hmangaih a ni a, ka țhiannu a ni bawk a, ka engkim a ka engkim a ni a, ka nat leh hrehawm a min hnêmtu leh khawvel a ka nu leh farnu ni lova hmeichhia ka hmangaih awm chhun a ni.
Khua chuan min nghãk lo tih hriat takin rinawmna intiam a, kan inkuah ngawih ngawih lai chuan zanlai Âr a rawn khuang ta îar îar mai le. Inthlahlel em em a infâwpin an ina lut tûrin ka hrilh a. Ka tur fê hnu chuan min fâwp zauh a, a lût ta a. Min hmangaih zia fiahna atâna a thianghlimna min hlan a tum erawh ka pawm thei lo. Ka hmangaih êm a ni. Kan innei a nih pawhin thianghlim taka neih ka duh a, mi dangin an nei a ni pawhin chutiang tho chu ka duh dan a ni. 
Kei pawh kan inah lûtin ka khuma thil tam tak ka ngaihtuah a. Rilru a buaiin a lung a lêng lâwk ngei mai. Kal loh mai te ka duh rum rum; mahse, ka kal ngei erawh a țul si. Nuni lam ka ngaihtuah leh a, kan khuaa nula chhuanvawr niin, State Civil Service lama Officer lian leh a tê thlêngin an biak ve laih laih a tling a ni. Chuvâng chuan a lakah thîkthu pawh ka tichhe ngam lova, kei aia mi țha a hmuh pawh hi ka ring tlat a ni.

15 April 2017 | Thingdawl


Part - 2

Mahse, mi dang tân erawh ka phal dêr si lo. Ka ngaia, ka duh a, ka mamawhin ka thlahlel lawi si.
Khumah chuan ka let tap tap a, kan hun kal tawh leh kan hma lam hun lo thleng tur thlengin ka ngaihtuah a , ka rilru a hahin ka buai ngei mai. Nuni ka ngai lutuk chu kal loh mai te ka duh rum rum a; Mahse, kal ngei a țul si avang leh kan hma lam hun tûr ka ngaihtuah erawh chuan kal ngei ka tum. 

Kum a lo liam ve ta, a ni nena kan inhria hi ka tan chuan lawmna a tlingin ka tan a hlu a ni. Keini aiin an hausa a, an hausak mai bakah ka khaw nula hmelțha  langsâr tak mai leh chhuanvawr a ni. Kei, mi chhe fâ min duh ve te kha kan khaw nula tlangvalte mak tih a tling a,  tlangvalte thîk rawn ka ni rêng a ni. Tin, chu mai ni lovin buaina dang la awm chu a nu leh pain min duh lo bur! Nuni nu phei chuan, "In innei a nih chuan keimah ka ni lo a ni ang!" tiin min chhâl hial a ni. Chuvâng chu a ni pakhat a ka hna thawk tura kal ka hrehna êm êm chu; ka awm loh hlânin thil tam tak a thleng thei tlat. Mahse, Ka kal ngei a ngai si a, kan chhungkaw ei bêl ber ka ni a, ka nu leh pâin khaw êng an hmu ve țan chauh a, tar a hnu lama an hrehawm leh tur chu ka phal tawh lo.
Eng tin tin emaw tiin ka lo muhil a, ka harh meuh chuan zing khua a lo vâr dêr tawh. Ka insiam a, chaw ei kham chuan ka hnaa kal tur chuan ka thawk chhuak țan a. Nuni pawh chuan a nuin a phal lo chungin min rawn thlah a, thu tam tak kan sawi a, rinawm taka awm turin kan intiam mawlh mawlh a, kan hmaa thil thleng tûr rêng kan hre lo. Ka kal hmain ka kuah a, a hmuiah ka fawp zauh a, ka liam san ta a.

A hmuh theih chhung chu ka en reng a, a ni pawh chuan min lo en ve reng a. Ka hmuh theih tâk lohah chuan țhut hmun ka rem țha ta a. Kha zinkawng kha ka tan chuan zinkawng hrehawm a va ni chiang kher êm, ka lungleng lutuk chu haw leh mai te ka duh rum rum; mahse, a rem si lo.

Tlai thim dawnah kan awmna ka thleng a, sipai tih takah dan chu dan a ni a, thleng hlim ka nih vang ngawtin ka tih tur a dang chuang lova, ka tih tur chu tih loh theih a ni chuang lo. Ka koa mawhphurna awm chu lungleng tak chung chuan ka hlen nghal mawlh mawlh a. A tuk khua a lo vâr a, kan tih dan ngai te bawkin hma tâwkah kan tlan leh țak țak hlawm a. Mipa rual awm khawm tih takah a nuamin a zia ve ang reng a, lunglên pawh hriat chang loh châng a awm ve țhin.

Kan ni tin hun hman dan chu a ngâi pât pât mai a, thil dang vak sawi tur a awm lo. Tlema danglam deuh chu a chângin Patrolling tih vêl kha a ni deuh ber mai.

Kan pu duhsak ka hlawh a, ka vannei nge vanduai pawg ka hre lo, amah vengtu atan min ruat a, ni e, pute hian an bula hun hmang hnem tur hi chuan an mi rin zawng hi an thlang țhin a, kei pawh hi min ring a ni ve chêk ang chu thla 2 ka awm hnu ațang chuan kan pu nen kan inzui deuh reng mai a ni.

Nuni chu ka ngai thei em em a, PCO ațangin kan inbe zauh zauh a; Mahse, inbiak reng theih a ni bik lo. A aw ka hriat ringawt pawh hian min hnêm a, nuam ka ti a, nun hman pawh a nuam sawt țhinin ka hria. Ka thiltih ah a țha lo pawl ka nih a phal lova, mi te tana entawn tur leh entawn tlak ni turin min fuih fo țhin a. A nuin min ngaihnêp em vanga țan la turin min fuih sauh sauh a, retheihna avanga mite hmuhsit kan nih țhinna ațanga tâl chhuak a, nun nuam ka hman hi a duhthusam leh min hrilh tam ber a ni. Ka tan a hlu a, a țawngkam khat pawh hi ka tan chuan chakna hnâr a ni a, a aw mawi tak mai pawh hi beiseina min siamsaktu a ni țhin.

Sipai, mipa awm khawm tih takah a țhenin an nupui chanchin sawiin, a țhenin kan bialnute chanchin kan sawi a, țhiante lakah pawh Nuni chu ka chhuang hle țhin. A thlalak ka țhianten an hmuh chuan an ni paw'n țha an ti ve hle țhin.

17 April 2017 | Thingdawl



Part - 3
Țha an lo ti ve bawk nen țhiante lakah pawh ka chhuang thei em em a, 'Ka lei rohlu' ka ti hial țhin.

Nuni hi chu ka tan a hlu em a ni. A nu lah chuan min han duh lo laileng khawp a. Vawi khat pawh Pathianni tlai niin kan inhmu a, min rawn zawng ngat ngat peih. An ina ka lên pawh hi a phal ngai mang lova, mahse, an fanu berin min țan tlat avangin min khap hlei thei lo a ni ber mai. 

Kan inhmuh tawp ber pawh a lo rei tawh khawp mai a, inhmuh loh chhung a rei tawh khawp mai. Ka ngai a, biak ka tum țhin a. Mahse, An landline chu a ni ve ral ral țhin a,  a nu pui roh khan a lo la ve ziah a, biak a phal ngai lova. Kei lah PCO ațanga bia ka ni si a, biak reng theih a ni bik si lo. 

He nu han chimawm dan em em hi chu, a chang hi chuan Nuni chungah pawh hian rilru chhia ka pu lek lek țhin reng a ni. Tunhma pawhin  Sex hmanpui a, ka fa paitir te ka lo duh rum rum tawh țhin. Mahse, nuni ka hmangaih em vang zawk hian chutiang chu ka ti thei lo leh țhin.

Khaw khat nula hmelțha leh chhuanvawr a ni a. A pian a nalhin a ti a nung a, Mipa, hrisel pangngai tan chuan han keuh dawt mai chu chakin țhin tak a ni; Mahse, a tana țha lo leh a natna tur ka thlen phal thlawt lo a ni ber e.

Kan kâra hmangaihna chhawm nung tur hian kan inkârah erawh fel lohna a awm lo; Mahse, A chhungte lakah erawh a fel thei mawlh si lo. Ni e, mi te angin fel lo leh thiang lo pawh thlu lova kan inkâra hmangaihna par chhuang mêk hi vultir tum zawng ni ila, hman hmanah kan thei tawh ngei ang; mahse, chu chu Krista chhandamtu a pawm tawh tân chuan a remin ka hre dêr si lo. Bakah, nu leh pate remtihna tel lova inneih kan duh lo a ni.

Ka awmna pawh chu pute duhsakna zarah nuam ka tiin lungleng hle mahila ka hma lam hun tur ka ngaihtuahin tuar hram hram erawh a țulin ka hria a, ka bei fan fan a. Ka thawhrimna chuan rah țha a chhuah zel a, țhiante zingah pawh nuam ka tiin engkimah an râwn ber ka ni ta zel a.

Chutia lungleng tak chungah hun ka hman lai chuan kan pu chuan kan khaw piahah a kal dawn thu leh a kalnaah kal ve ngei tura min duh thu min hrilh a. Kan khua ka hmuh theihna tur a ni tih hriain ka lawm ngei mai.

18 April 2017 | Thingdawl

Part - 4


Kan puin min sawmna chu ka chhang mai pawh ni lovin ka pawm nawn awn awn a, ka châk lutuk hi ka za et et ni berin ka hria. Kar khat hnua kal tura insawi ni mahse, kar khat kha rei ka ti ta riau mai a. Naupang thil thar nei tur nghakhlel an sawi ang deuh hi ka ni berin ka hria. Kan khua ka thlen huna ka awm dan turte, ka chhungte hmuh tur chhuanlamin Nunin ka han hmu lawk ang a, tih velin duhthu ka lo sam a, ka rilru kâwmin tu khaw kha hriatpui si lovin ka lo nghakhlel ve em em ringawt a, a hun sawn hma tura ngen mai te ka duh rum rum! 

Nuni chu Kan inhmuh zawk theih tur thu hrilh tumin biak ka tum ngial a. Mahse, a nu pui rohin a lo la a, salah, kan inbe thei leh ta lo.  A nuin a lo la țhin a nih pawhin a ni tal chuan min rawn biak ve țhin tur hi a nia. Rilru hian puhmawh tur leh mawhpuh tur a zawng ruai a, a changin a thinrim a, a changin a nâ a, a changin beiseina vangin a hlim leh țhin.

Ka ngahhlel vang ni maw kar khat chhung kha rei ka ti em em mai a. A ral thei lo ni berin ka hria! Biak ka tum a, ka be thei si lo, ka rilru hi a buai a, engtin nge a awm ang? tih ngaihtuahin ka rilru a buai kher mai.
Chutia nghakhlel taka ka awm lai chuan kan kal hun a rawn thleng thei ta hram a. Ka va han lawm tak em! Kawng tluanina a rûkin ka hlim veng veng a. Mahse, Nuni ka biak theih loh vang erawh chuan rilru a khingbai deuh țut lawi si.  Ka duh em em ka hmu tur chu ka helhhawlh a, kan inhmuh huna kan awm dan turte leh a tana thil ka hawnsakte ka pek huna a lawm thiam dan turte ka ngaihtuah a, mitthlaah kan hlim laite a rawn lût zut zut a.
Pathianni tlai a ni a, a rûkin kan inhmu ve a. Ka zinna ațangin thil ka hawnsak a, a lawm thiam zia kha aw! A kut ka chelh a, nghet takin min vuan ve a, hmangaina inhlanin rinawmna kan intiam a. Duhthu kan sam dun a, kan hlim ve ngei mai. Fianrialah kan pahnih chauha awm kan ni bawk a, inthlakhlel a na duh kher mai. Kan infawp a, kan inkuah a, thiang leh thiang lo ngaihtuah lova, Sakhaw Sadái țhiat zawnga chêt lâk mai a châkawm duh khawp mai. Sakhua ka zah vang pawh ni lovin Nuni ka hmangaih êm vâng zawkin a thîanghlimna thliak a, 'Nula Thianghlim!' tia a lo inchhuan ve țhinna tichhetu nih ka duh lova Pawla sài nih ka thlang ta zawk a. Chu zawng ni lo se, Sakhua e khua love vang mai mai hian ka insum buai peih teuh lo.  A nu leh pate'n min duh lo tih kan hriatchian hnu phei chuan amah ngei pawhin chetsual a, laklawh vanga inneih tum luih mai te a duh rum rum țhin a; Mahse, Chhungte rem tihna tel lova inneih erawh kan tum lova. Ka hmangaih êm vang hian a lakah thíkthu ka tichhe ngam lova,  Kei min thlang lova, a nu leh pate thu awih zawk tur pawhin ka hrilh fo rêng a ni.

Nu leh pate thu awih chu a tan pawh a țhat zawk tur thu leh a hahdamna tur a nih thu ka hrilh fo țhin a. Mahse, kan inhmangaihna a ngaipawimawh zawk si. Hmangaihin amah thlahlel viau mahin, kei min neih a a chan tur leh a beiseitu officerte a neih a a chan tur ka ngaihtuah hian thíkthu ka tichhe ngam lova, ka sapui sa hauh ngam chiah lo a ni ber e.
Chutia ngaihtuahna rama ka chên mek lai chuan kan khua kan lût ta dêr mai a. Ka hlimin ka lawm kher mai. Kan khua kan han lût chu eng emaw tak hian dang riau hian ka hria a. A reh deuh duak hian ka hre bawk a, mak ka ti ngei mai.

Kan in pêng ka thlen chuan kan pu ka dil tawh angin ka chhungte tlawh tur chuan ka kal a, ka sawm ngial pawha an duh miau loh avangin keimah chuan ka han kal ta a. Ka chhungte chhuanlam mahila Nuni hmuh tuma kal ka ni ber zâwk. Kan in ka lût a,   ka nu chuan min lo dawng sawng a, ka thil hawnte chu pein ka ip chu ka ak leh a. Kan awm dante hrilhin kal leh nghal a ngai tih nen lam ka hrilh vek a. Nuni hmu tura kal ka tum thu ka sawi chiah chuan ka nu chu a mitmeng a danglam nghâl vek a. "Va kal buai duh ting suh, i va intibuai mai mai ang!" a ti a. Ka hmuh duh thu sawiin, ka ngaih zia leh hmuh ka châk thu leh a tana thil ka hawnsak thu ka sawi a. Chutah zet chuan ka nu chu a insûm zo tawh lo a ni chêk ang chu, "tunah tak hian Biak Inah inneih hun serh an zo țep tawh ang!" chu thu ka hriat chuan min den dân a dang kher mai.  Ka bing mup mup a, ka lu a hai a, ka tlu mai dawnin ka hria a. Țhutthlengah chuan ka țhu hnawk a, ka mittui a hnâm nghal țiam țiam a, nâ ka ti ngei mai. Rinawmna kan intiam laite rilruah a rawn lût a, ka tana rinawm intiamtu khân min phatsan nia ka hria chu mak ka ti ngei mai. Ka ring lova, mahse, min hrilhtu lah ka nu ngei ka ni si. Rilru baihvai tak leh Mittui hnâm țiam chung chuan kan pute min nghahna lam chu ka pan hnak hnak a...

21 April 2017 | Thingdawl

Part - 5

Ka rilru nain hrehawm viau mahse, ka chhungrila hmangaihna vang zawk hian tihbuai loh țha zawka ka hriat vangin ka kalsan ta kha a ni a. Ka kal hnak hnak a, kan pute'n min lo nghahna ka thleng țep tih chuan thil a buai zo ta vek mai. Nuni te innei zo Biak In ațang in lam pan tur chuan min hmu fuh ta hlauh mai. Kei pawh, kei ngei pawh ka rilru a buai chiang kher mai. A inthuamna leh a inchei dan zawng zawng chu a inhmeh a, mahse, mawi ti viau mahila a kim lo. Ka tana inchei a ni tlat lo.

Min rawn hmu zet chu a insûm zo lo, thil a kal sual vek tawh. Ka lo va lang ve kher kher khan thil ka tisukuk zo vek a ni ber e!

Min rawn kova, ka thinrim, rilru nâ leh hrehawm ti ve bawk chuan ka hawi duh lova, min rawn ko leh, ka hawi lêt hek lo. A mo thuam nen chuan ka lam panin a rawn tlan a, a pasalin a rawn umzui bawk a, ka hnen a rawn thleng a, mi dang tan chuan hmuhnawm kan ni ta ringawt.

A bianga mittui luang ațang chuan a duh rêng vanga nei a ni lo tih chu ka hrethiam vek a, a hmel ka en chuan thil tam tak sawi tur a nei tih pawh ka hria a, ka hai hek lo.  Ka bulah chuan a țhu hnawk a, kal luih ka tum chu ka keah chelhin thil awm dan chu a bianga mittui luang ngaih chung chuan țap hliam hliam chungin a sawi a.     Kha minute rei lote chhung khan thu a va sawi hnem si em! 

A nu leh pain pasal dang an neih tir dawn vanga phone hman an phal loh dan a țanga țanin, vil tak tea an vil dante sawiin ka tana lehkha a lo thawn țhin pawh a nuin dakpu hnen ațanga a lo lâk zel thu thlengin a sawi a. Ka ding mai  mai mai thei tawh lo. Ka țhu hniam ve a, a bianga mittui chu ka hruk hul sak a. A pasal, thinrim titiha rawn umtu pawh chutia kan awm dan a hmuh chuan a engah chuan a thawk ni maw, kil khatah chuan a lo ding ngui ve ran a. 

"Min hmangaih em?" 

"Aw, ka hmangaih che a lawm!"
"A nih chuan, tunah hian min hruai rawh!"
Hruai chu ka tum lo bur, ka hmangaih loh vâng pawh ni lovin ka hmangaihna vanga mi dang an nat belh ka duh lova, chu mai bâkah a rûk takin ka rilruah hian thinrimna a awm ve tlat a. Zawhna tam tak ka nei a, eng ati nge?, eng vang nge? Min hrilhfiah ngíal mahse, pawm theih loh chin ka nei lo pawh ni lovin ka pawm thiam lo a ni ber. Ka rilru hi a na ngawih ngawih a ni ber e. Țap lo turin ka hrilh a, mahse, a bàng chuang lo. Engkim a buai zo vek a ni ber e.

Mahse, a nu leh pate thu zawmin pasal a nei tawh a, an thu chu zâwm chhunzawm zél zawk tûra hrilhin, ka fuih ta zawk a. A tâwpna a tan a bianga ka fâwp zauh a, kalsan ka tum a. Ka han tho chu ka kê ah chelhin min vuan leh  a, ka kal a, ka kal lui ta thova, tichuan, chu nun buaina chu ka kalsan ta a. 

Kan inkârah nu leh pa an hrâng êm a, a tan leh ka tan inkalsan mai hi a țha zawk si a. Chu thil chu ti lo thei kan ni lo a ni. Kan pute nena kan tum ram kan pan pawh chu a boruak a rit ruih mai.

Hmangaihna vangin ka hlim țhin a, hmangaihna vangin beiseina ka nei a, tunah erawh hmangaihna vangin ka nâ a ni si a. Mipa, mahni tuma chianga an sawi țhin hian hmangaihna vanga thinlung hliam vang erawh chuan ka nun tihchhiat ka tum lova, hmalam panin a țha zawngin nun ka hmang a, tumruhnan ka hmang ta zawk a.
Hun a liam a, thla liamin kum a vei a, Kei pawh hna dang zawngin sipai nun ka kalsan a, Nuni pawh a pasal Civil Officer nen hmun dangah insawnin fâ an nei tawh a. Chhungkaw hlim tak niin, a pasalin a ngaihsak thiamin a hmangaih em em a, chhungkaw zahawm leh awhawm tak an ni. Kan inhmangaihna chu țhianah kan chantir a, chhungkaw inpawh tak kan ni ta zawk a.  Inhmuh châng chuan rilruah a thar leh țhin, a nui hmel mawi mawlh mai khan rilru a luah țhin. Kei pawhin nupui ka nei ve tawh a, chhungkaw hlim tak ka din ve a. Kan  nun ațanga ka hriat le hmuh chhuah chu, a hun laiin nu leh pate hi kan tana țha lo leh hmelma ang maia hrânga hriain, 'An Hrâng Lua Em Ni?' tia mahni inzawh fo ngai khawpin rilru tikhingbai țhin mahse, Nu leh Pa thu awih a, an duh dan ngeia lo awm chuan a tawpah hlimna a awm țhin a ni. 

22 April 2017 | Thingdawl



No comments:

Post a Comment