Thursday, 28 September 2017

BEIDAWNNA RUAM ATA BEIDAWNGTE ȚHIANAH

Ziaktu: H. Zate,  Hmar Run,

.. An han pawt a motor atang chuan kan thianpa, ka thenawm a awm chu an rawn pawt chhuak a, Ka en vung vung ringawt a, ka thianpa pui rauh chuanengnge I en reng a, man rawh. A rit ania.” Ati a,ka man a, ka tham ve ta nawk nawk a, thisen a chhuak hnem em em mai a a, a taksa ah pemlo lai chu a awm zeu zeuh ani, a buaithlak ngei mai. Ngam leh ngamlo chuan ka dawm ve a, a tawpah phei chuan ka kuta hliam awm chu theihnghilhin ka kuah ve ta nawk nawk mai a, a thisen chu ka kutah chuan a luang ngaih ngaih mai a hmuh a hreawm kher mai. Damdawiin lamah kan phur phei a, mahse, awmzia a awm tawhlo, kan thlen aṭang a darkar chanve a liam chuan kan ṭhianpa chu a taksa kan bulah awm mahse, a mah a awm tawhlo. Hrilhai takin a ruang chu kuangah khungin Ambulance ah kan hlang a, H.S.A hruaituten an thlahliam ta a. ka ṭhianpa pui roh chuan engvanga khatia intihhlum tum ta mai nge aw ! a ti a, chu chuan ngaihtuah a ti thui ta hle mai.

Chumi hnu thlahnih thum velah chuan nidanga hritlang pawh nei ngailo kha ka khua hi a sik deuh ser ser reng a, chumai bakah ka awmte nain nidang ka hriat ngaihloh natna mak deuh deuh hian ka na ta fo mai a, damdawi ka ei pawh chuan awmzia a awm tehchiamlo a , ka chauh phah zawk emaw tih mai turin ka chau tial tial ringawt mai a.

Ni a sa tha velvawl khawp mai, blood donation camp neih dawn vangin nuamsam vaklo leh phurlo fe chuan college lam ka pan a, Gate ah lutin Kan College campus ka lut a, Ka Ṭhiante chu anlo zi mup mup tawh a. a thenin anlo pe mek bawk a, kan hruaitute chu an buai map map hle mai, Hmar Students Association, Silchar Branch hminga thisen pe tur kan nih avangin hming ziak tawhte an melh kualvel a, chutihlai chuan keipawh chu ka va lut ve a. ka thianpa leh H.S.A Silchar Branch a Hruaitu ni bawk chuan “Pek ve I tum am?”(Pek ve i tum em?) min lo ti var a, rang mangkheng chuan “Pe ve ie, Pasal” (Pe ve e, Mipa) tiin ka chhang a, ka lehkha tur min pe in thisen pe thei tur an ennna hmun lamah chuan min nawrlut ve nghal a. H.S.A hi Hmar tamna ah chuan Mizoram a Y.M.A ai hian an thu a kal zawk a, pawl ang pawhin an en ngailo, thenkhat pheichuan Hmar Hnam a bet tlat ah an ngai ve tlat a. tlawmngaihna thil leh khawtlang thil reng reng chu he pawl, zirlai pawl hian Y.M.A ang hian a thawk mai thin. ka thian dangte pawh anlo awm teuh tawh a. kan han in en a kan nui thu hlawm a. kan pek theih zat tur kan inzawt a, ka thianpa pakhat B.sc (Maths) la chuan “kei chu ball aiah Nurse hnute min hmeh tir dawn chuan Rambo Polythene khat pawh ka pe thei ang!”a ti a, chu chu kan nuih pui ta reng a,Kan hming, kan Phone no leh class leh awmna te kan zia a, lehkha himin pe a, a pekna hmun torah kan lut ta a. kan han pe ta a, khawilama Khawilama Nurse Hnute, hriau lianpui leh Bengali vai pachal dum deuh chu kan hmachhawn run hlawm a, ka bul lawka pe ve B.com (Accountancy)zirlai chuan “Kolasib a ka pek lai kha chuan a nuam mawle, Nurse Nula hmeltha deuhin min chiu a, tunah hi chuan mipa anih vang nge ana bik riau in ka hria’ ati a ka veilam a mu ve Ka Thiannu Puii chuan “In lerh em mai, chutia hmeichhe chiu induh chuan keimah hian ka rawn chiu dawn che u mi?”ati a, kei lah pek chuan “Min han chiu la, ka chiu ve sawn mai ang che, ka awmhnuaiah I thaw hak mai tur ania” ka ti a, kan nui dar dar a, kan hriatloh hlanin thisen chu kan pe zo a, eitur tuihnai tak tak min han hlui kha chu nuam kan ti tlang ngei mai. Kan thu ber emaw tiin kan dil belh hlawm a, kan zinga hmeichhe awmchhun pawh a hlimin a phur phur ah atang a, nuam tak ani.

Kar hnih a liam a, ka thaw hi a hah deuh a, ka chau deuh ngawih ngawih a, thisen ka pek hma thlakhat vel atangin ka khua hi a sik ser ser reng a, damdawi ka ei lahin awmzia a awm chuang silo. Inrinni zan ani a, ka thianpa, H.S.A Silchar Branch a kan General Secretary ni bawk chuan min rawn phone a, ka nambar min rawn zawt a, “Ka nambar I hriat vang ani lawmni min rawn phone a, eng nambar nge ila duh cheu a?” Ka ti hû a, ani chuan “Thisen kan pek lai a card an pek che a Nambar inziak kha mawle?”ati a, “ë, e,” tih pah chuan ka han en a ka hrilh ta a, “Thiana, I thisen a thianghlimlo, Blood Bank a kawl tlak anilo.”a rawn ti ta mai a, mak ka ti hle mai. A awmzia ka hrethiamlo. Ka zawt a min hrilh duh bawk silo. “I Hriat tamloh a tha zawk” a ti tlat a hreawm ngei mai. Ka in ngaihtuah a engnge ni ang aw!”tiin ka ngaihtuah a, ka suangtuah thiamlo. A hnu ah chuan ka thianpa vêk chuan min rawn phone lehin ‘chhangthawp i ei nasa lutuk a, i thisen ah chhangthawp an hmu a!! ‘a ti a, kan va han nui nasa tehreng em. A tawpah chuan ‘tak tak chuan, blood bank lamin an rawn phone a, i va kal a ngai, engvanga ka nambar hi lo dah ve ngawt nge i nih a?’ a ti zui a, ka va kal ta a, ka rinloh deuh in min lo zilh a, min fuih bawk a, ka thisen thianghlimloh chungchang min rawn hrilh ta a, HIV Positive ka lo ni reng alo ni!. Ava na em! Ka kun ngaih a, engdang ngaihtuah zai ka rel theilo. “Engvang nge? Engngatinge? Engtinnge? “tih chu ka zawhna lian ber ani. Ka thiante tamtak ngaihzawng nei, nulat tlangvalna kawnga tlan a, zu leh ruihtheithil ti an tam tehreng nen engah nge kei kher? Tia inngaihtuahin ka inzawt a, ka mitmeng a ä ruai a, tih tur ber pawh ka hrelo. Ka thiante vei tur pawh in ka ruat ngailova , ka phal bawk hek lo. Ka thiante leh ka bula awmte tan pawh a ka ruat ngailoh chu ka chan ah a thleng ta si. Kha zan kha zan ka lo hman tawh zawng zawng ah chuan zan lungngaihthlak ber ani hial awm e. ka mangang lutuk chu ka thiannu Puii inah ka va kal tawp a, henu hi thian tih ah ka Bialnu anih zawk chu. Kawngka alo inkalh a, kawngka ka kik a,a rawn hawng a, “zan zanah engnge i rawn tih a” ati a, engmah swi tur ka hrelo ka kuah a, ka mittui a far zawih zawih a, “ka rilru a na”tih chiah ka sawi thei. Tha deuh chuanmin kuahluta, mutna min siam a, min mutttir ta a. Ka awmdan chu engkim ka hrilh a, a awihlo khawp mai a, ka fiam anih aring a. Engtintin emaw he zan lungngaihthlak hi kan hmangzo thei hram a. a tuk ani a , a rinloh em avangin Thisen Test leh turin kan kal ta a, nikhat hnu a ka thisen result a rawn chhuak a,. result ngaihven turin kan va kal leh a, HIV Positive ka nihzia min han hrilh nawn leh phei kha chu ka a lo chauhin ka hria. Awmngaihna ka hrelo, Puii kut chu ka hmer ka hmer ringawt mai ani. In kan thleng a zawhna min zawt ve tan ta. “ I lo va tenawm ve le, hetiang ang mihring hi maw ilo nih a ” min ti a, ka kaidan ka hriat bikloh thu leh Sex hman vanga kai ka nihloh thu ka hrilh pawh chuan a awih duhlo. Ka hrilhfiah ngial pawhin min ngaithla duhlo a, a in a ka awm pawh chu a phal tawhlo a, min nawrchhuak ta nghe nghe a. ka chhuak a, ka in luah lam chu panin ka kalhnak hnak a. mak ka tiin na ka ti a, ka thiante nun bawlhlawh ve tak tak an tam tehreng nen engah nge kei kher? Engahnge midangin an veiloh? Kohhran Thalai ah hruaitu ka ni si a, engtinnge min ngaih ang? Tih chu ka rilru ka put leh luahtu ber ani a. awm ngaihna ka hrelo, ka in ka luh hmel reng reng ka hrelo. Ka bing mup mup a, ka buai zo vek hi ani ber mai. Chaw pawh ka ei peihlo a, khumah ka bawp tlawp a, engmah ka ngaihtuah theilo, ka rilru ana tih mailo chu. kei chu keimah lo nita ila, ka nu, ka pa leh ka chhungten engtinnge min ngaih anga, engtinnge tak tuar ang maw?!
Kha zan kha ka damchhung a zan rei ber tum ani hial awm e. khumah ka let tawn sek a, ka muhil dawn a, ka han mu riai riai a, mumang ka nei leh thin. Ka mumang ah chuan college ka kal a, ka thianten min lo deuhin min diriam khawp mai a, thenkhat in ka hriatphak tur siin “ a intihfel tehreng nen HIV maw?” tiin an in hrilhru sap sap a, thenkhat lahin “ Black Angel anih hi” min ti thul, ka hawina apiang mai chu hmuhsitna mitmeng vek ani. Hreawm ka ti lutuk chu ka harhchhuak ta hial a. a tukzing khua a rawn var a, ka lo hlauh ang leh ka mumanga ka lo hmuh ang ngei mai chuan, college ka kal a, rin aiin ka chanchin alo darh chak a, kan college ah chuan ‘Celeb’ hi ka ni ringawt. Ka hawina apiangah min nuih tet tet a, ka hawilohna atangin min deuh bawk a. ka thiantha nia ka lo ngaihte pawh kha ka tan hmusittu mai an changzo ta si. Chumai anilo,min hmangaihtu nia ka lo ngaih Puii pawh chuan min tan ahnekin min ten tawh zawk a, ka thiam vet ho mai, a chanah ka inchan a ka tive tho mai thei ani. Rinawmtak a awmin fawh khat pawh kan la infawplo a, inneih hial kan tum tawh laia “Nawhchizuarte hri” ka han vei mai chu atan chuan ten lo chi ka ni tlatlo.
Ni aral a, hun a liam a, ka nun hman a hreawmin a mal tial tial a, keipawh chu ka chau tial tial a, H.S.A a ka nihna zawng zawng min hlihsak a, Kohhran Thalai a ka nihna zawng zawng hlihsak ka ni bawk a. ka tan leiah chan a awm tawhlo. Ka nu leh pa ka hrilh ngam silo. Ka nun beidawng chuan belh tur dik Lal Isua bel lovin ka suangtuahna ka bel a, midang kawmlovin keimah ka inkawm a, Intihhlum mai te ka rilru ah a awm thin. Mahse, dawihzep riau a hriatna ka neih vangin ka ti lo thei hram thin. Ka chhungte hriat ka hlauh tehreng nen fecebook lam a ka chanchin thalo tak tak an sawi thin chu ka nau in lo hmu niin ka nau chuan ka nu a hrilh a, ka nu in ka Pa. tichuan, phone call ka dawng a, khazan zet kha chu ava han hreawm tehreng em. Ka nu in “Bawiha, dawt ani ti raw?!” ati a, atak ni atan a phal mawlhlo. Keiin atak anihzia ka hrilh si. Tette atanga duattaka min chawiliantu a han tap zawih zawih mai chu ngaihthlak a hreawm kher mai. Ka Pa in phone a la a “Kan rawngbawlna min chhawmnun pui theilo anih pawhin min timualpho zawng chuan awm suh’ ka ti thin ani lovem ni?” a ti a, “Ti thin e” tih bakin ka chhang theilo. “anih tuna I awmdan hian kan rawngbawlna chhawmnungin min chawimawi meuh em?” a ti a, a la duhtawk lo. “Engtia kai reng reng nge inih a? ngaihzawng pawh ngaihsaklo tur khan ka chah fo che ani lawmni? Rawn haw phawt la I chungthu kan rel ang” a ti mauh mai. Ka kai tan dan ka hriat bikloh thu leh khawhloh vanga kai ka nihlohzia ka hrilh pawh chuan a ring theilo. Ani pawh chu a aw a thawp ve sat tawh a, inbiak rein awmzia a awmlo tih hria in Phone chu ka dah ta zawk a.
Nikhat chu intihhlum tumin hman a kan thianpa car chesual a thi ta inah chuan hrui nen ka lut a, a la reiloh vang nge an hlauh vang pawh ka hrelo an la luahlo reng a, tihfai lah an tifai heklo. ka hrui ken  ka suih a, ka nghawng ah ka valh tawh tih ah chuan chhuar ah thil rirek ka hria a, ka va en a, sazu hian lehkhabu hi alo she neuh neuh a, ka engti nge khami ni ber kher khan kha lehkha kha ka chhiar chak tlat a. ka han chhiar ta a, cheiraw! Ka fiah ta uar uar mai. Kan thianpa car accident a thi kha accident emaw a bialnu nen an intih thinrim vang a chesual emaw kan lo tih kha alo ni awzawnglo mai a, HIV Positive alo nih vang zawk chu niin.
Tihian a lo inziak a,
“Bawihte, duhlai, He thuziak hi I chhiar hun chuan he I hmangaih kumtluan runlumpui atan a I lo thlan leh sakruang puan-ang chullo tura I duh hi sakruang rial ang daiin Piallei thuahriat hnuaia zalh turin ka chhingmit, chimlote a thlir thintu che hi alo chhing tawh anga. Lengdang zawngin min hmuhsit lai pawhin min kuanghuah tlat avang khan lawmthu ka hrilh che a, mahse, he ka nun hreawm min tawmpui tur hi chuan I pamhmai lua ani. I bula ka awmlaia inthlahrung leh ti deka ka awmna chhan chu tunah chuan I hrethiam taw hang chu tiraw, he ka natna, thalai tamtak nawmchenna tenawm chen vanga thihna ruama hruiiluttuhi ka thiantha ber ani tawh si.
Tihian sawi tawh mai ila, kei I hmangaih hi HIV Positive mai ka ni. Mi tamtak chuan ka thih hnuah nangmah nena inhauh emaw accident vanga thi ah min ngai mai thei. Mahse, anilo, kha kan inhau kha ka ruahmanna zawk ani. I rilru ah cham renglo ila, ka thihna hian I rilru tina lo se ka tih vang zawk ani. In room a ka rawn riah zan a I bula ka mut duhlohna chhan pawh kha I hre tawh mai ang chu. Ka hmangaih che a, I thianghlimna tih bawrhban a ka natna tenawm hi i kai ve ka duhloh vang ani.
He natna hi ka duh vanga kai ka nilo a, mahse, ka thil tihsual vang a kai ka ni…
Pialral ah thih leh natna awm tawhlohna ah ka lo nghak nang che…

Tichuan, he thu ka chhiar aṭang hian kan ṭhianpa kha chesual anilo a, mahni intihhlum tum ngei ani tih kan hrechhuak a, a thih hma a kan va hmu hman a, kan bawihsawm pawh kha ka rilru tak chuan pawi ka ti letling zawk a, lo bawisawm lo tawp ila ṭha tur ania. chu Pa chu keiin Kut a pem mai pawh nilovin hliam nei chungin ka bawihsawm a, ka kutah a thisen a luang a, kha mi atang khan HIV hrik chu ka taksa ah a lo lut ve chu niin. Aw! Ka va han vanduai tak em! tihbak sawitheih ka nei tawhlo. Amah nge ka khawngaih dawn a, keimah pawh ka hre chang tawhlo. Chu lehkha chu ka tham ngawih ngawih ringawt mai a, reifang chutia ka awmhnu chuan ka harh thut a, ka tlan a, a bialnu bulah ka pe ta a, ani pawh chu a han chhiarzo chu a tap a a bianga mittui luang zawih zawih chung chuan “ hetiang em hian ani maw min lo hmangaih a” ati a, “hei, enteh, kan thianpa in i natna a kai asin!” “ Thianpa, tihpalh aw, min ngaidam rawh, ka lo hmuhsitna che ah khan” a ti leh a, a tawng abuai nuaih a, a khawng ta ringawt mai. Kei chauh pawh ka in buaipui zolo a, natna min kaitu bialnu ka han buaipui leh ani a, ka thin hi a rim lek lek mai. Ka thiante ka pun a, an rawn kal sap sap a, min hmu sakhi zo tawh a, ka tihnat emaw tia min khawih tum tawk anlo awm bawk nen, an buaipui laih laih lai chuan kei chu ka inthiar fihlim ta daih a.
A tuk zing ani a, mak deuh maiin ka thiante an rawn kal teuh mai a, Puii pawh a rawn kal a, mittui parawl kuau chuan ngaihdam min dil a , ka ngaidam lo theilo, kan thiannu khan thil awmzia lo hrilhin ka tihsual vang emaw ka suahsual vanga HIV kai ka nihlohzia a lo hrilh a, tin, ruang kan buaipui lai a tel ve kan thianpa khan khami ni khan ka kuta hliam awm kha alo hmu ve bawk a, HIV Positive ka nihdan an han hriat chuan min chhuang letling zawk a, kan hlim leh tawh khawp mai. Ka thian, hmana min zahpui tute pawh khan min khawngaih tawh zawk a, sik pawh duhlo leh an lam ka hawi zawng pawh a min en tha duhlo te pawh khan thataka bia in min kawm a. an mahni vangin beiseina ka neih phah a, ka nun a riltamna leh beidawnna ti reh turin pan tur diktak Lal Isua ka pan a, ka thiante zarah chhandam ka nihzia inhria in Pathian tan ka nun ka hlan thar a, ka nun hi keima tan mai nilovin midang tan a malsawmna ni turin ka inhlan ta zawk a. Nun khawhar leh diriam ka nihna te avanga rilru maksak tak tak ka put thin chu hre rengin nun beidawng leh tanpui ngai, a bikin keimah anga HIV avanga endawng leh thinhrikna tawkte puih chu ka tum ruh fan a.
November Thla ani a, khua pawh a vawt tawh a, Tunhma angin ka nun pawh a zia awm leh tawh a, Beidawnna ata chhuak ka nih avangin an nun hreawm dan tur ka hriatpui a, thinhrik leh endawng hreawmzia hria in chutiang lamah chuan hma ka la tan ta a. ka chhungten ka chanchin diktak an hriatin min khawngaih a, thu tha tak tak min rawn thawn reng a, tawngtaina a ka hming lam an banglo. Ka thiante pawhin thinhrik leh endawng vanga an thianpa in ka nun ka chan tep zia leh mahni tawk pawhin he natna hi beidawnnna thlentu anihzia Kan thianpa atanga hria in HIV veite tan a hma lain min tawiawma, Kan theih ang tawka hma lain Banner tar atanga tanin an khuarbuk a pan thlengin kan ti a. kan tih ngailoh HIV veite tan hma kan la a, a kai theih dan leh a invent dan te, “ CONDOM HMAN AI CHUAN TIH LOH A HIM ZAWK ZIA” te kan hrilhfiah in awareness kan nei ta zawk a. A tuar ve ka nih vang nge ni midang sawi ai chuan ka thusawi chu an zawm zawk a, tin, an hreawmna chu ka hriatthiam pui avangin an tan thian thatak ka ni ta zawk a. Tichuan, Beidawnna ruam ata Beidawngte Thian ah ka inchan ta zawk a.

25 January 2014 |

KA THIEM NAW A NI BIK NAWH

Ziektu: H.Zate,  Hmar Rûn

Netizen i ni chun website hran hran a Nuhmei thlalak mawi naw tak tak , en dinga mawi em em si hmu hlak i tih. An taksa-a hlietu um ta lovin an nina ang angin an inlang a, saruok le saruok naw deu damin an um hlak. Tulaia Networking site le Community site tamtaka hai khawm hmu ding a tam. A bikin Facebook a hin hiengang thlalak țawp tak tak, en a ennuomum deu deu hi hmu ding a tam a, pasal tam takin demin an sawisel nasa hle hlak. Hiengang ka pasal chanpui tam takhai ang hin kei ngei khawm hin a san ngaituo der lovin ka lo dem ve em em hlak a, sienkhawm, hi ka thuziek  min ziektirtu țawngbau ka dawng a inthawk hin chu ka dem vawng bik ta nawh.

‘ Ka thlalak kha mawi naw i ti vieu ti raw?’ 

‘aw, ti hran love, umh, ih, nal ka ti taluo ,i pieng a lo nal khawp el! Khang ang kha chu kan tuikhur-ah khawm nuhmei insillai ka hmu rawn ta a saruok law law nisien en a inhawi dei ding bah(eltam ve deu)’ 

‘Pu Zate (Papui ami sawn tak tak ni ngei ding a ni a) Ka thawsuol chu a ni a, sienkhawm, ka thiem naw ani vawng bik lem’ 

‘Iengtinam i thiemnaw a ni bik mawh’ 

‘thu sei deu hril a ngai ve a’

‘.. a ngai chun tawitea hril kher țul lova’

‘Khawpuia um kan ni a, chun nuhmei ruol hostela um kan ni bawk.  Nuhmei ruol hostel-ah kan um a, khuo a lum si a, saruok vang vanga um chang a tam a, chuonga kan um lai chun kan ruol ,henkhatin fiemthawna-in thla an mi lak a, kan inlak intuo ve hlak. Nang khawm keini ang hin um la in ruolcham chun in thaw ve hlak ka ring tho’. Ka ngaituona-ah Kan thaw ve lai a hung inlang a. ‘chu thlalak chu kan ruolhai Phone-a inthawk Pasal țhenkhatin kan hriet naw karin an lo laksawng a, chutaka inthawk chun hieng hin ngaituo thiem bak zetin a hung indar ta a nih.' a ti a. 

Ka hei ngaituo-a thil ni thei niin ka hriet a. A tir chun an khawpui sungah inthawn an ta, hung indar peiin pasal pakhatin pasal dangah, a tawpah ‘Hi nu hei inzak thei naw zie hi’ tiin Fb tieng an hung sawpsuok ta hlak. Chu pha chun pasal tam ak chun țawngbau dengkhawng tak takin an lo țawng khuma a tawpa chun nunghak ṭha tak, nungchang mawi em em kha thlalak pakhat leiin nunghak pawrche inthangin a hung inthang ta hlak a nih. A mi hril peina-a chun ‘ei nunghakhai hmingṭhat le hmingsietnaa hin a kaikuong chu ei Pasalhai hi an nih!’ a ti a. Pasal țhenkhat chun ei nunghakhai thlalak an hei hmu hin en liem ve el lovin Internet tienga sawpsuok ngei ngei ding am a nih an ti tlat a. Țawngbau a mawi naw thei tawp hmangin an hei sawisel zui a, a cheng ka man fuk tah ti niawm takin an dittawkin an hei sawisel a, a ngaithlatu ta dinga hnuol rawi rawina khawp hiel a ni hlak. chu an thilbthaw lei chun hnam dangin ei nunghakhai thlalak an hung hmu a, ei nunghakhai an zuom a, ei nunghakhai el ni lovin ei hnam chen an hung hmu inhnuoi ta hlak a nih.

Hi kan inbiekna a inthawka ka thil hrietsuok  chuh; mi tin hin thuruk ei nei a chu thuruk chu mi tin hrieta thedar kher hi a țul nawh. A thawtu ta ding chun infiemna ani el thei, sienkhawm, a tuortu ta ding chun kumkhuo chawrno nawna a ni thei. Thlalak, sex tape le thuruk dang dang an lo nei thei a, an thuruk va phawrsuok kher kha a țulna hin a nawr tluk hrim am ti hi ngaituo a ngai. A tuortu hin a nuom hrim leia a lo inlak ani khawma lo thedar pek hi a țul kher nawh. Tuortu le Thedartuhai hin hi thil hi ei hriet rawp a ngai;  mimal tin hi hnam hmel inlangna ei nih. Chu khelah nuhmei dawrawm tak taka inchei thlalak ei hmu nazawng hi an ni hurher le suol lei ani vawng bik nawh . A thedartuhai thawsuol khawm a ni ve ti hi hriet a ṭul. Thedar ninaw sien khangkhan a um awm si naw a. Chulai zing chun, nuhmeihai khawmin an thlalak pakhat leiin an nun a sie thei a,  minute khat chau an inlangna video leiin an dam sung nun a buoiin hnam muolphona a ni thei ti hi an hriet a țul. Hung upain, an nun simin lo insiemțhahai sienkhawm, an video le thlalak ruok chun a sin thaw ding a la thaw rân ding si a!

 Zohnathlak tlangvalhai hin ei nunghakhai chau khawm ni lo, ei rawng inangpui hai lim pawrche thedarna kawnga hin ṭhahnemngaiin tlawmngai insuo naw hram ei tiu.

28 April 2015

Wednesday, 27 September 2017

A SAWT NAW NGEI





Model:    Joshua Khawbung     &         Roselyn N Khozol




Ziektu- H.Zate , Hmar Rûn
"I hmel chu a va țha kek kâwk de!" tia ka bieng a mi sikpek zau ni tluka inhawi le hlimum ka la hriet nawh.
Kha ni a inthawk khan kan inpawl a, innuiin kan hlim ve em em hlak. Amaa ringna ka innghat tluk zetin ama khawmin a mi ring ve a, kan inring tâwk a, kan hlim ve hle hlak.

Zân khat chu nambar hriet naw a inthawk WhatsApp ah thuthawn ka dawng a, a mi hung  hal ve ringawt a; anachu, ka hriet hlak a ni naw leiin ka dawn vat nuom naw a. A hnung chun a mi hung biek nawk leiin ka dawn ta a. A ruolpain no. indik naw a lo hril leia mi hung hal rak a ni thu ka hriet ta a. Ngaidam a mi hni a, kei hlak ka lo suol ve bawk,Internet Pack Cheng 30 man bek a mi thunpek hma chu ngaidam naw ding angin ka inhril tlat a. A tlâwm em el ti malamin thla khat dam zet a mi hung thunpek a, ka lawmin Ka ngaidam chieng kher el. Chuong ang vel chu kan inhriet țan dan a nih.



Ni tin inbiein kan inpawl a, a mi ngaisak thiemin ama le inpawl chu inhawi ka ti em em hlak. Ka ngaizawng leh kan ințhe nun ngûoi lai a ni leiin ka ngûi em em a. Chuong lai taka ka hlimna mi'n tlunpek , a msg ringawt khawm ka hlimpui hi mak ka tiin ama ka ngainatna a sukzuol naw thei nawh. A msg ka tiem chun a rûkin ka lo innui ver ver hlak a, ka ruolhai khawmin mak an mi ti em em hlak. Ama leh hin chu khawvel hi a hlimum ngawi ngawi el a nih.
Inringni a ni a, Kan inchûkna in kan châwl hlau leiin Haflong khawpui fangin kan lêng a. Haflong Lake, Park, Gallery, New Haflong Station, Jatinga chenin a bike chun mi phurin kan lêng a, kha ni kha ka nuna ka hlim ni tak ani awm ie. A sanchu, Haflong Lake a leilakah ințhungin ka kut a chel , rem le rem naw inkara mi kuoin a mi hmangaina a mi inhlan a ni kha. A hma khawmin a lo hril rawp ta leiin kha ni khan chu ka lungril ka thup thei ta nawh. Ka biengah dawm a, ka sam chûl heu heu malama, "Ka hmangai che!" tia ka Hmûra a fawpna chu, "Kei khawmin!" ti zauhin ka dawnlêt/dawn kir ve ta a. 


Ka dawnna a hriet le inruola a hmel a hlimna le lawmna, a mita hlim ti hriet taka khu sieu el ka hei hmu khan, kei, nuhmei a khawm ieng ni naw țawngbau leia mi pakhat nun hlimna ka lo intlun ve zie ka hmu a, ama nekin ka lawm lem hiel awm ie. Kha ni khan chu Khawvel hi a mawi bikin ka hriet a, Muolhoi khawpui khawm a ropui bikin ka hriet! 


Sawt fang chuonga kan um hnung chun in tieng kan inlawi a, mani ina inlawi ding ie ti lo chun ka huphur rieu a, a kawla um zing dinga a kuom tieng pan kar mawl kha ka nghakhla!
Zanah WhatsApp a bawk inbie in, kan inpâwl nawk a. A nih, ama leh hin chu ka hlim a nih. Chat, Video Call, Voice Call, iengkim el kha inhawi ka ti ngawi ngawi el a nih. 'A'nhawi let tawp tawp!' hi a ni deu tawp.
Ni tin kan pahniin class kan fe a, a bike in a mi phur a, a kawlah ka um zing khawm hin ka ngai ngawi ngawi a, ka kuo nawk ngawi ngawi el hlak. A felin a mi ngaisak thiem em em a,  ka hlim em em hlak.
Kan innel deu hnung le ka sunghaiin an mi hriet hnung chun kan inah a ruolpa leh an hung lêng ve a. A vawikhatna a ni leiin kan inzak a, inbiek khawm kan inbiek țha ngam nawh. A rûkin phone a inthawk kan intext zau zau ringawt a.

15 April 2017 | Thingdawl

Kan inngaizawng a inthawk chun kar 2 a ni ve ta a. Pathienni zantieng niin inhmu kan tum a. Ka lo nghâk a, ami hung Call a, "Ka hung tlung vang tah!"  a ti a. Nghakhla takin ka lo nghak ran a.  
Ka ring nekin a sawt ta a, ka call a, a lak thei nawh. Minute 10 hnung chun ka call nawk a, call chu a lak a, "hello, i va sawt ta de!" ka ti chun, pasal rawl hin, "tu am i ni? A unaunu i ni am?!" a mi hung ti a.
"ih, a ngaizawngnu ka nih?!" ka hei ti chun, "lamah a changsuol a, a na khawp el," ti chu a mi hung dawnna a nih.
Inhmaw baklengin a changsuolna tieng pan chun kan tlan a, ka tlung chun mi an lo tam ta khawp el a. Ka'n sum thei nawh. Țap pumin ama ka pan a, ka kuo lawm lawm a, a bieng le a lua thisen kai hnuong chu ka tuoi fai a. Ka ko a, a hming ka lam a, mi dawntu a um nawh.  A mi chu a la meng riei riei a, damdawiin panin kan tlan a, damdawiin pana kan tlan lai chun ka hmangai chun Khawvel rinum maksanin țap le rinum um ta nawna ramah a mi lo inlawisan ta a.
"A sawt naw ngei ei hlimlai ni!"  ti chau chu ka chantâwk a ni ta si.
16 April 2017 | Thingdawl

Monday, 25 September 2017

HMINGTHANGMAWI


Model : Loicy Keivom
Ziektu - H.Zate, Hmar Rûn.


Bu fak dawkanah chun kan ințhung țhap a, ka huphur ang ngeiin ka pa  hung țawng suok a. "'I nei ngei ding a nih" a ti chang fak a. Thurawn a ni naw a, ka ngaidan a lak bawk nawh, thupek a ni lem. "Papa, Naupang sie el ka la ni hi." ka ti hrâm a. A buthlenga a kut innghat a, inrum em ema mi mel pumin, "i thil thaw hi naupang thil thaw ni ah i ngai maw?!" chu po chu kan pafa thil inhril ve dan a nih.
Ka ngam naw sa sain ka nu fethlengin ka hril a, sawn man peka inrel fel el thei nisien ka nuom. Sienkhawm, Ka pa ngaidan a ni nawh. Mi nauhai suksiet a nei nawk naw chu a ti zawng a ni naw bur hi a ni tawp. Ka lekha inchukna ding leh ka buoi khawp el. Bakah, ka hmangai naw hrim hrim.
A a hrim hrimin, ka thiem naw bik khawm a ni nawh. A mi sai hawr hawr a, a lo inrai ve a ni el a. Ngaizawng ka nei ti a hriet ran a, ami lo dit ve a. Ka zuruiin ka lo zalpui ve a ni a, ka thiem naw vieu na ka hriet bik nawh.
A vangduoi am ka vangduoi lem khawm ka hriet nawh. Am, a lo tum reng khawm ka hriet ta nawh. Vawi khat chau kan chang suol a, a lo inrai vel put a. Suktla dinga ka ti hlak chun a nuom naw a, "tuolthat ka nuom nawh." a ti a, "suol ei thaw ta tho annawm!" ka ti a, a la nuom chuong nawh. Ka hril ngun po leh a nuom naw zie a suklang rawn pei. Nuhmei mak tak a nih. Ka nei naw ding thu ka hril khawmin, "A pawi nawh, miin nang i nih ti khawm hre naw nihai" a ti a.
'Aw, hi nuhmei mak tak hin ami sukmak zo antah'. Ka theida a, ka nghawk ngawi ngawi elin ka hriet . Kha zana thiltlung lei khan kei le kei khawm ka'n theida a.
Ni le kar liemin thla a invawi a. Ka nau a pai khan thla 7 zet a ni nawh. A phingah a'nlang ta khawp el. Chuonga a pai si chun ka nau chu fahraa siem hlak ka nuom nawk si nawh, ka buoi a, ka buoi sie zo a nih. Hmingi hlak chun hrilsuok a tum der nawh. A sunghaiin an dawp a chuh, a zep thei țang țang khawp el. Ama chun a thutiem a sukhlawtling a, sienkhawm, kei lem chu a nem lemin ka țhang am a nih ka farnu ka hril a, ka farnuin ka nu, ka nuin ka pa, a tawpah chun bufak dawkanah nei dinga thupek inpekna a tlung ta a.
Ka pain rem a ruot zung zunga, ngaidam inhniin, chawp le chil takin Hmingthangmawi chu kan inah a hung inlawi lût ve ta a. Ka hril ta ang khan ama hin a mi dit a, ami hmangai bawk a, remchanga lain ka zu inrui laiin ka lo um khawlo pui kha ani a. A chunga ka nunrawng hnung khawmin a mi hmangai em leiin kan nau chu a khata nei dingin thutlukna a siem ta a ni kha. Sienkhawm, a khatin ni lovin a pa țhang ngeiin a nei ta ding.
Ka hmangai naw mieu leiin a kawlah khawm ka zal nuom nawh. Ka diriem a, ka ngaina naw takzet. Ka tlangvalna a mi lakpek leiin ka theida ngawi ngawi lemin ka hriet.
Nau a nei ding zan chenin ka lan rui san a, a chungah țhat ka'n suo ngai nawh  Sienkhawm, a hmelah nuor hmel a um ngai naw a. Chu nek chun, ka hmangai naw zie a hriet a, a'nphalam ngawi ngawi hlak.
Nuhmei zaidam le nunnem tak el a ni leiin ka sunghai chun an duotin an ditsak em em a, ka nu le ka farnu lem chun an ngaisak taluo hi ka lo thik deu hlak.
Ka pa khawmin Hmingi a hung inlawi a inthawk chun a mi ngaisak naw rieu hin ka hriet a, Hmingi chungah bawk ka țuongsie nawk hlak!  A sunga nau khawm thla 9 a tling vang vang tah. A taksa hrisel vieu naw sien lem chu a hmel khawmin a tuor hle ka ring. Sienkhawm, a hmel a la țha ran a. A danglam chuong nawh. Anachu, chu lei chun a kawlah zalin ka kuo pha chuong nawh. A kawla um nekin ka ruolhai kuoma um ka nuom lem.
Ka nuhmei, a pasal a inthawka hmangaina dawng naw, sienkhawm, a pasa sunghaiin an țan em em khawp a fel chu ka ngaisak naw a. Nau a nei khawmin a kawlah um lovin ka ruolhai leh zu kan dawn dei. Nau pasal a nei thu ka hriet a. Ka lawm ve tho a chuh, Hmingi nau a ni ve tlat leiin ka lawm bek nuom nawh. Thla 3 a ni chenin vawi khat khawm ka dai sin naw a, a nu khawm ka ngaisak bawk nawh. Sienkhawm, Hmingi chu a tuorselin a fel em em a, kan sungkuo sukinhawitu tak a ni a. Thla tam tak kan ina innui ri um ta ngai lo chu a hung lut a inthawk chun ka sunghai khawm an innui dar dar hlak. Ama leiin ka sungkuo khawm a'nhawiin kan inpaw pha a, tuhin chu hmingi lei chauin kan sung danghai khawm kan inah an hung leng ngam ve tah! Nuhmei var le lekha thiem tia hril ding a ni nawh. Sienkhawm, inmawl takin a var si! Mo ni a tlin a, sungkhat nu ni dinga tlin nawna a nei nawh. Kan sungkuo inrem naw a keikhawm a, ka pa le ka nihai inbe ngai der ta naw khawm ama leiin an inbiek a, tuhin chu kan sungkuo khawm vanram ang el a ni tah!


Ka leng dan pangngaiin ka ruolhai leh kan leng nawk a. Nunghak lenga kan hohlim lai chun kan nunghak leng chun a thu tiem nal le țha a ti thu a mi hril a, tiem ve dingin a mi ti leiin WhatsApp a mi thawn dingin ka hril a. Kan hohlim nawk ta a.
Zan sawt hnung chun kan in ka lut a. Seatibg room a țhungnaah zalin ka phone ka tawk a, Hmingi kawlah ka zal pei thlawt naw a nih. WhatsApp ah lutin thuziek, kan nunghak lengnuin a mi thawn chu ka en a, H.Zate in a ziek, HMANGAINA NUNRAWNG chu lo niin , ka tiem a, ka tiem pei a.  A changtunu țawngbau, "Ni khat chu la hung puitling a ta, 'tu am ka pa?' tiin mi la'n dawn a ta,  chu pha chun iengtin am dawn ka ta?!" ti chun ka lungril a hne a. Ka nau hi pa nei naw ang elin ka siem a, ka nuhmei hlak pasal nei naw ang el in, a lungril nat dan ding ka ngaituo chun Hmingi chu ka lunginsiet thut a. Ri nei lovin ka roomah ka lut a, kan khum ka hei tlung chun Hmingi chu mi hriet inlau si hin a nau a kawla inzaltirin a lo țap ker ker a. ka lunginsiet zuol a. A kawlah chun zal vein, mak ti hmel deua mi en pumin, "iem i hung thaw ding?" a ti a. "Ka nuhmei kawlah ka zal ding." ka ti a. Mak a ti kher el. A biengah tuoiin, a mittui/mitthli ka sukfai a, "tuta hnung chu ka leiin țap ta naw ti nih!" ka ti a. A biengah ka fawp zau a. A hmurah ka fawp nawk a. Kha zan tluka hmingthangmawi hmela hlim hmel mawi kha ka la hmu ngai nawh, a hlimna intlun dinga intiem pumin a kawlah chun zal vein, Ka nuhmei chu a pasal pang tilum ngei innghaiin a in ta siei siei a. Thlamuong taka ka bân khama a hei in chu a hmel a lo țha ngei el. A biengah ka fawp nawk zau a, ka in ve ta a!
24 September 2017 | G



Tuesday, 19 September 2017

FLOWER GIRL


Model :  Maria Khawzawl
Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn



Ngaituo em em nei lova an vak rawlai lai chun nikhat chu lampuia nunghak parte zawr hi a hmu a. A hmel, a piengzie , a iengkim el chu a mawi hlie hlie el a nih. a en a, a thlira, a thlir nghawk nawh. A tawpa chun insit le inphalam tak pumin a kekawr mawng inek bun pum chun a Par zawr chu inchaw pek dingin a pan ta a.

TLEIRAWL HMANGAIHNA


Ziaktu- H.Zate, Hmar Run,


"Min hmangaih em?!"
"Aw, ka hmangaih che!"

"Eng tianga nasa in?!"
"Ka nun ai pawhin!"

"Min hmangaih chuan min ru mai rawh!"
"Nang leh kei dahthain, i nu leh pa chan ngaihtuah phawt la!"

Monday, 18 September 2017

HMANGAINA NUNRÂWNG




Ziektu : H.Zate, Hmar Rûn

"Ni khat chu la hung puitling a ta, 'Tu am ka pa?!" tiin mi lan dawn a ta, chu pha chun ieng tin am dawn ka ta?!"



Chu ka khumah chun bawkin ka țap a. Hnawl ni leiin hieng hin ka țap ka ring ngai nawh. Ka lukham hi lungawi naw thei chu nsien, ka mittui a dawng rawn ta em lei hin lungawi naw ve ngei tang a tih.

Sunday, 17 September 2017

PATHIENNI KRISTIEN, BIEK IN PEL LO KRISTIEN




Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn


Tuk khat Ka Nu dawrah inthunga thingpui ka dawn lai chun Pa pakhat hi hungin ti ti a hung vawr luom a. Kan ti ti pei a, chulai tak chun a lengna chanchin hrilin “vai pakhat leh kan infiem , an sakhuo chungchangah ka fiem ka ti leh ‘PATHIENNI KRISTIEN-HAI’ a mi ti el a ngaituo a suksei khawp el” ti thu a hril chun lungril a kam tlat el.

Wednesday, 13 September 2017

THLIR NGHAWKUM LO





H.Zate, Hmar Rûn


A hmel ka hmu tir khan ka lungrilah ieng bek bek a um khawmin ka hriet nawh! Sienkhawm, kha tuma ka hmu ruok kha chu ka thawsuol am ama thiem naw lem khawm ka hrietthiem ta nawh. A hmel ka hmu naw chun ka buoi a, a hmel ka hmu le hlak ami hmu inlauin ka en ngam bawk si nawh.

Tuesday, 12 September 2017

NGHILH LOH 123


Pic: Apari Bolte
Ziaktu: - H.Zate, Hmar Rûn
                 www.hzate.in


Kha zan kha ka la hre reng, ka rilruah hian a la cham reng a ka theinghilh thei lo. Ruah a sur cher cher a, ruah sur e ti lo chuan Silchar khawpui khua chu a vawt chuang miah lo. Kha zan kha a lawm Tuilet hnu a, Hmar Nula ka kawm/ teks (text) hmasak ber na chu; Ka khumah ka muzal a, ka Fawn(cell phone)ka khawih neuh neuh a.

KA ȚAHPUI LEH SI ȚHIN

Pic : Hlupuii 

Ziaktu: H.Zate, Hmar Rûn


Kum 2013 Nipui a thaw ṭan mek a, Silchar khawpui chu duhthusam piahlam velin a lum a, Zan Dar 11 Minit 35 a a pelh pawh chuan chhuat ah chuan ka la let ka la let a, lum ka tih em avangin ka awm ngaihna hrelo chu ka inbual leh ta ringawt a.  Bual In ah ka lut a, Ka thawmhnaw phelhin ruak ngialngat chuan ka inbual a, ka inbual laklawh lai tak mai chuan ka Fawn chu a rawn ri tar al ral mai a

Sunday, 10 September 2017

MIN NGAIDAM LUL RAWH



- H.Zate, Hmar Rûn
[Khawvel hian eng chu a inherchhuahpui thin ni maw! Ka awm mai mai hi thawnthu mak tak tak hian min rawn deng zut zut reng a. Ka nat phah hial thin. He thawnthu pawh hi a tak, inthiam lo leh rilru hreawm tak atang lo chhuak a ni a. Ka thiam ang tawkin ka han ziahsak leh dawn chu anih hi. A..... A ziah ka rawn khawrpum ni berin ka hre zawk! ]

Saturday, 9 September 2017

KHA TLEIRAWL KHA



Pic : El Bethela
- H.Zate, Hmar Rûn

Chu thlalak a tleirawl pawi sawi lo leh duhawm zet mai ka hmuh chuan ka rilru leh ngaihtuahna zawng zawng a luah nghâl vek a, thinlunga thawnthu mu tawh hnu kai thovin hun liam tawh a ngaihtuahna a vak vel ruai a!

Friday, 8 September 2017

PI NIENGLAWMKIM LEH VAIMIM BUT

H.Zate le Pi Nienglawmkim Sungte
Thlalatu: Joseph Darngawn

- H.Zate, Hmar Rûn
http://hzate.in


Ka hêlna le ka tumna a sawt ta bawk a, Facebook a inthawka a naunu be hmasain a hun ding kan ruot a, sienkhawm, kan hun ruot ka bawpel hnungin hun dang ruot nawkin Ka tum ram chu ka tlung thei hram a. 

A REM VE SI NAWH


Model: Becky Khawbung

Ziektu : H.Zate , Hmar Rûn

'A nu le pa hlak chun a phing sungah kan naute thla 5 mi a  um mêk ti an hriet si naw a. Kan innei chu an phal thei mawl nawh!'
Kan intawng dan a mak ang bawkin kan inngaizawng țan dan khawm a mak a. Mak taka ințan na na na chu mak takin nun kan hmang pei a, a mak kuol vel vawng el a nih!

Tuesday, 5 September 2017

MANGȚHA PAR TIN LAWR


Pic: Maria Khawlhring


Ziektu:  H.Zate, Hmar Rûn


Ni khat ka leng chu ka ruolpa hin a ruolpa phone no. mi pek malamin, "lo sawisak rawh." a ti a. Sawisak ding chun ka lak ve el a. Sienkhawm, nuhmeiin pasal hei sawisak chu indik chie a ka hriet naw leiin ka sawisak ta nawh a. A no. khawm chu 'delete' chuong lovin ka fawn a chun ka la kawl ve ran a. Ka nunah ka buoi ve tawk vieu leiin ka kawl ti khawm ka lo hriet fuk ta rek nawh.

Monday, 4 September 2017

NUNHLUI TAWNA LUONGLIEM







Ziektu

: H.Zate
Hmar Run

I hung kir tah naw ding ti hre zing siin ka la nghak rawp hlak che a.
Ka ta dingin i vul ve tah nawh ti hre zing siin i parmawi chuong hun thlir ka lo tum fan hlak.

Sunday, 3 September 2017

IT'S 03


Model: Kimi Hmar
Photohrapher: Berema Chhakchhuak



Ziaktu : H.Zate, Hmar Rûn.
http://hzate.in



Kohhran khata lawi niin kan inhriatna pawh a rei ve tawh hle. Mahse, a ni nen hian ngaihzawng niin hmangaihna pâr kan tlan dun hi ka ring ngai lova, ka suangtuah ngai hek lo! An hausain mi hlun chhungkua an ni a. Keia lo beisei phâk chi a ni lo.

Saturday, 2 September 2017

THINLUNG LALNU



Pic Credit Goes to ZOOM Kolasib & Lalmuankima
Ziaktu: H.Zate , Hmar Rûn.
"Kei pawhin ka duh che a lawm!" tia ka lam i lo hawi ni tur tluka  ka tana ni hlimawm a awm áwm love.
Ka tana vul tura thutlukna i siam hi ka ring ngai lova, min hnawl ni la ka ring zawk hial awm e! A chhan chu, eng dang vang ni lovin, ka tan a i hlut em vang zawk hian.
I hmel, i pian, i engkim mai kha ka tan a mawiin hmuhnawm a tling a. I ke dik em em mai, I kut no nak mai, i awm bawr nalh em em mai,  i biang sen tai tek, leh  i hmui fawh cho em em mai te kha ka tana vul ve thei tur hian ka suangtuah chhin ngai lo.  I mawina hian min hipin Hrui lovin min zem â zova, i țhatna hian Hnang lovin  min phuar si. Ka tana i hlutna sawi dawn ila, ka sawi chiam aiin

I NAU KHA I HRIETCHIENG AM?

[Pic Source: Internet ]


(Hmasawnna Thar 23 August 2017 a inthawk a lak a nih.)
Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn.
             http://hzate.in 
Vawi khat chu In pakhata ka leng chu, in neitunu chun a naunu chungchang a hril a, a'npak khawp el a. 'Ngaizawng hla ngaisak lo, a fel a nih.' a ti a. "A ni ngei chutie. Nau hmel țha le fel deu i nei a ni chutie." ka ti a. Ka lungril ruok chun, 'Ka hung malam a, Sikul hnunga saruok a zal a, a ngaizawngpa leh sex lo hmang kha i naunu a nih ti i hriet si naw maw!

Friday, 1 September 2017

WAKE ME UP WHEN SEPTEMBER ENDS





- H.Zate, Hmar Rûn

http://hzate.in/

Kum tin, September thla a tlung zat a, khel lova hla inlar le mi hril hlaw em em hlak, Social mediaa status a an hmang sup sup hlak chu, 'Wake Me Up When September Ends!'