Saturday, 25 November 2017

LUNG KA CHHIR



Model : JC Esther

Ziaktu: H.Zate, Hmar Rûn.

- www.hzate.in 

Zan dar 11 a pel tawh a, a dan pangngai bawkin ka pasal chu rui em emin a rawn lût a. A thawmhnaw leh taksa zu rim nam chung chuan kan nupa khum, hmana hlim taka kan mut dun țhinna ngeiah chuan a rawn mu ve a. Tunah chuan kan hlim tawh thlawt lo. Ka ning ngawih ngawih tawh mai a ni. Han ințhen mai dawnin a tih chi tawh si lova. Ka țhianpa pakhat phei chuan, "Hmangaihna mitdel chu ka hre tawh a, nang erawh i hmangaihna hi a hnar a ping a nih hi!" tia min fiamin a zu rim chhe lutuk leh ruihhlo rim nena ka la mutpui thei chu mak tiin țhen mai turin min ti fo țhin. 



Ka nulat lai chuan nula hleitling leh nalh, tlangval tam takin phu loh ena an en, tam takin an chhai ka ni ve țhin. Ka luckin nuam ka ti a. Heltu leh ngaizawngtu ngah na na na chuan Ngaihzawng pawh ka kawp hnem țhin na rawh. Ka vanglai chenin khawvel par ka tlan a, nun hi a nuam thei ang berin ka hmang ve țhin! 

Ka ngaihzawng zinga pakhat nen chuan kan induhin kan inhmangaih ve hle a. Inneih hial kan tum a, kan chhungte hriattir ve ngei a ngai ta. Ka chhungte ka hrilh a, ka nu chuan, "Ruihtheithil ti țhin a ni em?" tiin min zawt a, a tih ngai loh thu a chhangin, a changa zu a in zeuh zeuh thuin ka chhang a. Ka nu chu a lawm lo. Ka tana a țhat loh tur thu leh Pathian țih mi ngei nei tura min duh thu leh a duhzawng ngei, kan veng tlangval chu nei turin min ti a. Mahse, ka duh lova, ka pawm hek lo. "Anni ang nun zalen lo lutuk a hun hman ka duh teuh lo!" ka ti ve ngat a. "Ka kawppui tur chu keimah ngei hian ka thlang ang." ti chungin, "Nakinah a zu in chu ka simtir mai ang." ka ti ngat a. Chutih lai chuan ka nuțapa lo lutin, "a hel lai che, i hlut lai ber leh in inngaihzawn laipawha i sim tir theih loh a awm hnuaia i thawk dep dep a a nupui i nih hnu chuan i thei lovang e!" a rawn ti ve chat a.  Kan inhnial chu a ni ta reng mai.

Ka ngaihzawng chu țhen ka tum lova, ka țhen bawk lo. A ni lo pawh mi dang ka kawp ve reng tho. Zanah kan leng a, min care dan te hi nuam ka ti thei hle. Ni e, Ruihhlo rui chunga inngaihzawngna chen țhin na na na chu a țha lo ber thlengin kan thleng ngun malh malh e. 

Chutia mahni fing leh țha intia khawvel ka chen mek lai chuan kan khawloh rah a rawn lang a. Chhungte rem tih loh chungin kan inhruai a, kan innei ta a. Kan inneih tirh chuan min duatin min ngaihsak em em a. A ruihhlo tih erawh a sim lo.  Khawvel hi kan pahnih a kan awm chuan nuam hliah hliahin ka hria a, ka hlim veng veng țhin.

Mahse, kan fa a rawn piang a, tun hmaa a zia; zan len a rawn ching a. Min chhuahsan ta fo mai a, ka ngai thei hle.  A tlangval laia zalen taka nun a hman anga hman reng a la tum a. Ka hrilh a, ka zilh a, kan inhnialin kan inhau ta fo mai. Kan inkar nunah nawmna a awm tawh lova, thlekhlelh tur reng reng a awm tawh lo.

Hun a liam zel a, ka pasal chuan ngaihzawng a nei tih ka hria a. A ngaihzawng nen zan tin chhuakin, ka chan ve tur chu a ngaihzawng hlanin, kei, a nupui, a fa nu ngei chuan a rim chhe em em bâk ka chang tawh ngai lo.  'A dan pangngaiin zan dang ang bawkin a rawn rui leh ta' tih hi kan zan tin dan a ni a. Nupa anga hlim taka kan awm lohna chin pawh ka hre tawh lo. Pasal nei siin ka pasal chu ka ta a ni lova, ka pasal bula mu siin ngaih veng veng ka nei si.  A ni, hlim tak leh inthlahlel taka kan nun kan chen dun lai leh, "i nalhin i mawi lutuk!" tia duhthawh taka hun kan hman dun laite kha ka ngai țhin a ni. Mahse, chung hun erawh a liam a, kir an rel tawh si lo.

A țha ber leh a duhawm ber ka beisei a, beiseina nen ka thlir țhin. Mahae, nun hi kan duh angin a inher si lo. Ka pasal, ka nu pum hlan tura ka lo thlan ngei mai chuan a ngaihzawng chu kan inah ngei a rawn hruai lut ta. Kan nupa khumah ngei mai chuan muin, kei chu pêt chhuah ka ni si! A va han na si em. Hmanah chuan he mipa ngei mai hian , "Ka hmangaih che" min tiin khawvela hmeichhe duhawm leh nalh ber ka nih thu min hrilh țhin a sin. Tunah erawh,kei min hnawlin, ka awm lai ngeiin hlim taka kan zalna țhin kan nupa khumah ngei hmeichhe dang nen muin, min țhen a ni si a.

Chu zan ațang chuan hmana nula nalh leh hmelțha kha nû mai ni lovin nuthlawi ka lo ni ta a. Ka khawvel chu keimahin ka tuar a, hnemtu mamawh em emin ka țap ta fo mai a ni. Ka chhungte'n min hrilh lai khan lo zawmin khawvel tan ni lovin Min siamtu tan zawk nun lo hmang, ka tana țha tura ka chhungte sawi ngei nei chu ni ila tun ang hian ka nain ka buai lo tur. Mahse, ka thu leh duhthlanna chu dah lal hmasain ka duh danin nun ka lo hmang a, heti hi ka thleng ta si!  Khang ka hun liam ta te kha kohkir theih nise tiin ka inngaihtuah a, kir thei nise, ka hlut lai leh vullai khan țha taka hun hmangin ka nung ve tur,  ka duhthlanna hian inchhirna bak min thlen si lo! Ka thlan kawng chu ka zawh a, ka nunah inchhirna mai ka tawng si!

25 November 2017 | Thingdawl



Tuesday, 21 November 2017

KA STAR VE KHA!



 ( JNV Thenzawl tleirawlho thlalak hi dah teh ang. ) 


- H.Zate, Hmar Rûn.
--- hzate.in

Hringnuna hun nuam ber chu a ruka lo duh ruk neih hunlai, tleirawl/rawlthar nun thianghlim tak, hrilh ngam si lova a ruka lo duh veng veng hunlai ngei mai kha a ni ngei ang!

Kan han tilpawr aw ve țut a, aw mawi tawh loh nak alaiin a la mawi loh belh leh ta. Awi, a mak hian a nâ hi a ni ber mai. Țhenkhat kan hmai a han bawl deuh țan a, pangti peng hrang hrangah hmul lo awmin, zan lamah pawh mangpui kan mang ve zak zak tawh. Ani, chutih lai ngei mai chuan a ni a ruka ka rilru luah veng vengtu chu ka tawn tak ni. JNV Thenzawl, emaw JNV Serchhip emaw a an sawi țhinah ngei mai ka kal ve a nuam kan tiin țhianho kan hlim țhin hle. Mahse, chutia ka duh ruk em em, kha tleirawl, ka star ve kha ka tawn ațang kha chuan rilru hi a danglam zova, ngaihtuahna zawng zawng deuh thaw hi a luah zo ta! Mi â ni si lo hian thil dang ngaihtuah turin  ngaihtuahna fim ka nei tawh lo a ni ber.

Ka star ve kha, a ni ngei mai kha A țhiante zingah pawh ka tan chuan a țha larh a, ka mitah chuan a ni tluka țha leh ka thinlung luahtu an awm lo! Mi tan khawvela Hmeichhe duhawm ber ni lo mahse, ka tan hi chuan ava ni chiang si êm! A chawn, a mal, a kut chum biang mai leh a biang tai tek mai te kha ka mitah hian a mawi a, ka thinlung tan hian vei ngawih ngawih tham a ni si.  A sam dum hlarh mai te kha ka tab hmuhnawm a tling a, a hnar leh beng te thleng khan ennawm a tling a ni ber mai! A mitmu dum fiah kalh maiin a min han melh te kha ka tan hian tawrhhar a tlingin awn ruai ruaina tham a va tling țhin si em. Chu mai ala ni lo, nui sanga min han melh zauh phei kha chu inrinni chhuna vawksa nena thleng pawh ka phal zak! Ni e, A ni sin, ka tan Pu Zova Vawksa suah aia a hlut loh bikna ka hre lova, ekzam laia țhiante'n thiam loh min hrilh aia a hlut loh bikna lah ka hre hek lo. Țhiante'n Hmarcha pum khat min pek aia a hlut loh bikna lah ka hre lo.

Ngaihtuah loh ka duh a, ka ngaihtuah lo phal țhin si lo. A hmel hi ka mitthlaah a châm reng a, amah ngaihtuah hian zan rei tak tak thleng ka men phah fo țhin! Huat ka tum a, ka haw thei lo. A awm dan engkim mai kha ka tan hmuhnawm a tling a, ennawm a tling a ni ber mai. Khatiang ema ka rilru luahtu kha chu kan zing chaw, Chaw kan ngei mai kha hlan vek mai ka nâp a, a tan chuan tlai lam thingpui leh a hmeh chhang pawh hlan ka phal hial awm e!

Thlasik vawt vin tak mai kara a biang leh a hnar tai sen vawt vawt khawma a zing tlan hmuh kha a nawm rualin vawt ti taka a khur hler hlerh țhin ka hmuh erawh chuan kan PET Sir kha huatna namen lovin ka lo khat țhin.

Class pana a kal ka hmuh ringawt pawhin ka hlim a, a hlim a ni tih ka hriat phei kha chuan ka hlim lehzual a. Mahse, a hlim chhan ka ni lo tih ka hriat erawh chuan tih theih leh tih ngam nei hauh si lo hian a rukin ka rilru hi a lo na țhin.

Ka star ve kha, a tan tibuaitu mai nih ka hlau a, a tana mi țangkai nih ka tum fo țhin. Puih a ngaihnaah ka pui a, a tan chuan ka inpumpek hi a ni ringawt mai. Mahse, ka sta ve kha ka duhzia ka hrilh ngam der si lo.  Hrilh a hnekin ka zep nasa a. Zanah chuan ka sawi chhuah dan tur ka ngaihtuah a,mahse, a tluk alo thleng a, ka țhulh chiang em em țhin si.

Ka star ve kha, Amah vang khan JNV Thenzawl kha mawi ka tiin nuam ka ti a, Waterpoint leh Lalchawm li thleng khan ka tan chuan ngaihawm a chang a, a hlu vel vek a. A ni a sin, a awmna a nih miau avangin sikul chawlh lai paw'n a ni vangin sikul ka ngaih veng veng phah a. Ka tana hmun hlu ber a chang zo tawh.

Ka Star ve kha an Dorm ațanga a rawn chhuak te hi zun leh ek nei lo hmel a pu a, a țhiante leh kha kan sikul hmeichhia zawng zawng lakah khan a țha ber awm e!  A hmel țhat piah lama infiamna lam a ti thei lehzel khan ka tan a hlutna a tizual a.  A rukin ka vei veng veng a, mahse, ka duhzia leh a ruka ka lo thlir țhin erawh ka hrilh ngam chai si lo. A hriat loha thlir duh viau si khan a bul hnaia ka awm chuan ka buai a, sawi tur ka vai leh ruai țhin. Tihpalh thila kan taksa a lo intawh palh ringawt pawh kha nuam ka ti veng veng a. Ka thlir a, ka en a,mahse, kan mit a intawh changin ka zak a, ka mit ka lasawn leh țhin. Chutia hrilh ngam ta tlat lo chu Kha sikul ka chhuahsan thleng khan ka star tluan ta țhak a.

Ka star ve kha tawn hnu kha chuan, "Ngaihzawng chu i duhzawng ngei ni rawh se." tia ka lo țawngțaina țhin chu a duhzawng kha he hmeichhia ngei hi nise ka ti fo țhin! Ni e, kha hmeichhia ngei mai kha ka rawlthar rilru luahtu a ni, ka star ve kha!

20 November 2017 | Thingdawl

Android Apps download turin hetah hian hmet rawh.





Sunday, 19 November 2017

NUNHLUI KHA KA ȚAHPUI


Model : Mami Clark

Ziaktu: - H.Zate, Hmar Rûn.

- hzate.in


Kha kum, a ni nena kan intawn kum kha ka tan theihnghilh a har a, ka tana hun hlu leh ka hriatreng tur a ni fo tawh ang. 



  A ni nen hian Sikul hmunkhatah kan kal a. Kei 12 niin, ani chuan pawl 10 a zir ve thung a. inpawl rual ni lo mahila,  inkawm țhin kan ni a. Ni tina inhmu a, inkawm ta chu karah inngainatna a lo piang a. Ni e, chu inngainatna chuan ka lo rin ngai loh leh beisei ngai reng reng loh, kan inkarah hmangaihna a lo piantir ta si!


Board Exam tur kan nih avangin Hostelah ka awm a, a ni pawh a lo awm ve a. A ni, chu hostelah chuan kan inkara hmangaina, kan thinlunga inphum ru chu a rawn par chhuak ve ta a!


Min bêm laia ka lawm zia leh ka hlim si ziate kha aw! Zak si, lawm si, hlim veng veng, mahse, hmeichhe awlsam leh zuamawm tak anga lan ka hlauh vanga ka duh ve thu hrilh lova ka chhan loh chhung khan keimah hi ka hrehawm a. Min ngaihsak chhunzawm tawh loh mai hlauvin ka țawngțai ruai țhin. Mahse, ka țhiante'n , "I chhan vat chuan a ngainêp palh ang che." an ti tlat si a, duh leh ngaina em em chungin ka han innghahtir ta a. Ni e, ka innghahtir, mahse, keimah zawk hian ka nghakin, ka nghakhlel zawk ni ber hian ka hria!


Zanah a rukin kan inhmu a. Hun rei tak a lo nghah tawh chu a chhanna pein, hmangaihna chu hmangaihna vêkin ka chhang ve ta a. Kha zana a hlim hmel leh a mitmenga lawm tih hriat ngawih ngawih a meng de sawr te kha ka tan hian ava han mawi tehlul em! Chu mai a ni lo, zak tih hriat taka min han kuah ve te kha ka tan a hluin nuam ka ti ngawih ngawih.  Mi te hriatah kan inngaizawng ngam chiah lo, kan țhiante țhenkhatin an hria tih mai loh chu. Chu kan tleirawl hmangaihna chu kan karah chuan kan vawng dun reng a, mi dang tana a vul kan phal lo. Hmeichhe dang a biak țhat hlek pawh ka ngai thei lova, Hmeichhe dangin an biak pawh ka phal hek lo! Ka ngainaa, ka duh a, kan inhmangaihna a zual telh telh a, kan zep thei lo tulh tulh mai si.

 Hun liamin ni a liam a, kar liamin thla meuh pawh a vei ta. Kan kara hmangaihna pawh zep rual lovin kan țhiante'n an hria a. A rûka kan inhmuh țhinte pawh a thleb lohna tur kan zirtirtute beng a lo thleng ta. An lawm lovin an thinrim kher mai. Min zilh a, min hrilh a, ti tawh lo turin kan intiam a, mahse, kan inhmu lo thei si lo,kan inhmu leh zel lawi si.


Exam-ah kan tichhe lutuk a. Kan zirtirtute beisei ang kan pha lo lutuk chu kan nu leh pate an ko ta hial a. Nu leh pate hmaah kan awm dan zawng zawng, kan nihna, kan inngaihzawn dan leh a ruka kan inhmuh țhin dan nen lam an han sawi chu kan hmaah hian darthlalang an dah hi a ni hawt a. A zahthlakin hnar a lian duh ngei mai. Theih chu nise khuk chem chema khuk ral daih mai kha ka duh a, mahse, ka lo khu ral thei si lo. 


Kan chhungte chu an lawm lovin an zak khawp mai a. Ka hrethiam, beiseina sang tak nen lehkha min zirtira keini lah an beisei loh lamah hmangaihna tuipuiah kan lo pil mêk a ni si a.  Kan nu leh pate ve vein ințhen turin min ti a, min vau a, min ngen a, thurawn min pein, thupek min pe bawk! "umm" tia kan chhanna chu keimahni pawhin kan ring lova, kan chhante pawh khan an rin ka ring bik chiah lo!


"Aw" tia kan chhanna chu, "aih" tih nen a thuhmun reng a. Kan inthlah thei lova, a ruka inhmuh kan bang lova, a rukin kan la inngaizawng reng a. A tawpah chuan, keimah zawk chu min hnawt chhuak ta a. Kan i kara hmangaihna vang chuan hmingchhiat leh mualphona zawng zawng ka tuar a, ka tuar chhuak vek a ni ber mai. Ka chhungte'n min vuain min hau nasa a, mahse, ka kiansan thei chuang lo. Ka hrehawmin, ka tuar tlawk tlawk reng mai a ni.


Mahse, chutia atana rinawm taka hrehawm zawng zawng leh mualphona zawng zawng ka tawrh lai chuan țhenna thu min hlan a, ka lak ațangin a inla hrang ta tlat mai a. Mak ka tiin na ka ti. Mahse, tih theih ka nei lo. "Ka hmangaih lo che!" min ti mahse, a mitah a lang a, min la hmangaih a ni tih ka hmu a, ka hai lo. A chhungte nawrna vang a nih tih ka ring a, ka hrethiam a, min țhen pawh demna ka nei chuang lo. Min la hmangaih zia hi he ka thinlung hian a chiang a, min hlat a tum poh leh a ni pawh a na ve niin ka hre țhin.

Chhungte hran vangin kan inkar hmangaihna chu tunah par chhuak lovin ințhen mahila, ka hmangaih a, ka theihnghil thei lo. A ni nen chuan mi hran niin, duhthusam hran hran tipuitling turin kawng hran kan zawh ve ve tawh a. Mahse, He hmeichhe dawrawm, nunnem leh awm nem hian kan nunhlui kha ka țahpui a, kir rel lo tur nunhlui kha ngai chungin kan inkara hmangaihna, hmelma leh dotu awm lova a parchhuah ve hun tur chu ka la nghak reng a. Ka la nghak fan si!



18 November 2017 | Thingdawl



Monday, 13 November 2017

ȚHA SENSIER

Model: Puii Edith Khawbung
Thlalatu: Muona Infimate

Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn.
- hzate.in
A hmel ka hmu tir a inthawk rêngin ka lungrilah a sipliem a, ama ka ngaituo a, ka mitthla zawng ringawt khawm hin hlimnain ka sip hlak.
Khawvelah hin ama neka țha ka hmu naw a, ama tluka țha khawm ka hmu zo nawh. A no. khawm 'Țha Sensier' ti ngatin ka sie a. A țhatna le felna hin a zûn zamah sawl ang ami'n uoi/tul tir a. A laka inthawka hlat tuma ka bei nasa po leh Chirduma pil angin ka pil inthuk ting el a nih.
H.S.A in hun pawimaw em em a hmang a inthawka inhre le inhmu kan ni a.  Kan vawi khat inhmunaah ka lungrilah hin hmun pawimaw tak changin, a chang el khawm ni lovin a hluo a, a hluo el khawm ni lovin Ka lungril Lalnu a ni dêr tah! Kan inchibai malama innui seiha a mi mel khan a mi sai nawk ngai lovin ka lungril, ngaituona le ka taksa po po hi a lakah a luongliemin a lo thamral hman der tah. Chu el khawm chu a ni nawh, ka chibai char khan pieng dingpa nu dingin ka thlang a,  damsunga khumpui ințawmpui dingin ka lo thlang fel tah.
 Nunghak fel le var a ni bawka inbiekpui a'nhawiin a kawla hun hmang a'nhawi tak zet.  Ngam le ngam lovin, ka huoisenna po po bakah ka ruolpa huoisenna leh inthuomin a no. ka hni a. A mi pek laia ka lawm zie kha aw! Hril hin a fie zo naw a, ziekin a chieng zo bawk nawh. Ka lawm veng veng a, ka lawm dan hi chu a dawngtu, kei hin ka hrietchieng tak a nih! A ni ngei annawm, tu mi hrietpui si lovin lawm leiin ka'n nui ver ver a. A kawla um inhawi ka ti a, ka hlim veng veng el a nih. 
Inhmu ran thei a ni bik naw a. Mani umnaa kir dinga kan ințhe laia ka lungrilin a ngai zie kha aw!!
Zan khat kan inbiek naw met khawmin ka ngai a, ama biekna hin ka hun awl le ka hun țha ka hmang zo a ni deu tak.

Mi dang ta dinga a mawi le mawi naw ka hriet naw a, ka ta ding chun 'Țha sensier' a ni a, a ta dingin hi hla, 'ȚHA SENSIER!' ka'n hlan rawp hlak 
 I sakhmel a țha chuong ngei,
A țha chuong ngei, a țha chuong ngei!
Leng tin khum zo i țha chuong ngei,
Chuoi lote'n vul zing la!
I sakhming a mawi chuong ngei,
A mawi chuong ngei, A mawi chuong ngei.
Leng tin khum zo i mawi chuong ngei, 
Chuoi lote'n vul zing la!
Pieng zie  reng a mawi chuong ngei, 
A mawi chuong ngei, a mawi chuong ngei!
Chawnban, fuke , iengkim a mawi,
Chuoi lote'n vul zing la!
Ka phal nawh, val dang ta di'n,
Val dang ta di'n, Val dang ta di'n,
Mi tawna i vul ka phal nawh.
Chuoi lote'n vul zing la!
Țha sensier, i mawi chuong ngei,
I mawi chuong ngei, i mawi chuong ngei!
Ka lung i dum zo ngei el ie,
Chuoi lote'n vul zing la!

A hmel țhatna le mawina hi chuoi nawk el dinga pieng chu a ni ve si maw! Hieng ang lawma țha hi chu siemtu khawm hi a vul hun sung suksawt deu sien țha ding. Chuoi ve lova vul zing dingin ka dit a, chu ding chun ditsakna ka'n hlan rawl hlak! Ka  'Țha sensier' hin ka lungril po po a hluo a, ka lungril lalnu a ni chieng hle. Kan inbiek a, kan inpawl a. Kan inhrietchieng pei a, a fel zie ka hrietchieng pei a, a zûn zamah thamralin ka pil inthuk zuol pei a. 
Chu nuhmei var chun a sung ding le a himna ding a zawng a, a'nhmai nawh. A fel, a varin mi biengbiek a thiem a, mi tin el hin biek inhawi an tiin ka hriet hlak. Mi lakah ka suong a, ka ruolhai lakah lem chu ka lo uongpui ve vieu hlak.  A mi hrietchieng a, ka hnam hming a hriet meu chun ka lungrila thil um leh a'n mil ta nawh. Keiin damsunga Puonthuo pawtțawmpui dinga ka lo thlang laiin ama ruok chun ngaidan dang a lo nei si! "Ka pute ding i ni chu!" ti malama "Pute" a mi ti char khan hlo nuor ei tawk a a chuoi rawi rawi ang hin ka lungrila ka beiseina le hlimna po po chu chawp le chilin a chuoi nghal rawi rawi a.
13 November 2017 | Guwahati
( Hla hi hi story le inhme dinga ka ziek/phuok a nih. )

Sunday, 12 November 2017

HRIETTHIEM ZAI REL EL TA LA ( Story Behind The Song )

( Story Behind The Song)

Vincent Hekte Hmar

Ziektu - H.Zate, Hmar Rûn.

[Hi thawnthu hi Phuokfawm a ni naw a, a ṭhat ve rieu na chu a story neitupa phone a inthawk a ziekin  ka inah a hung zat a ka ziek a ni a, țum li-in ka ziek zo.]

Hun le ni liemin, kum tam invawiin, hlimlaini ngei khawm zamuol liem tah sienkhawm, lunglaia ruok chu zani lai ela thiltlung ang la niin, mitthla-ah a la thar zing si.
Kum 2007 chu ka ta dingin kum danglam tak ning a tih ti ngaituo pha reng reng lovin ka hei hmang ṭan ta a, inhawi ka tiin ka hlim em em el a, ka ni tin hun hmang a chun dem ding hi ka hriet naw a ni deu tak. Kum dang ang naw takin kan Vangkhawpui suoksanin Thiemna Rûn sang bêl zai rel a, Pasalṭha ramsuok ienga hawn nei ngei dingin, ka lo ngainat em em hlak, Hmar-hai rohlu, Sielmat khawpui chu ka bel ve ta a. Motor-in kan fe a, ka hei tlunga ka Pheikawk khu sat khawpin hnuoi ka hei sir a, khawvel hi inhawi hi ka ti ngawi ngawi el a nih.

Lungngaina le di zun ngai ti vel hin ka hringnunah hmun a la chang ve ngai naw a, chang dingin ka ring ngai bawk nawh. Pasalṭha ramsuok ti takah hawn nei ve ngei tumin SIELMAT CHRISTIAN HIGHER SECONDARY SCHOOL chu ka bêl ve ta a. Hmelhriet nei ṭhak lova lût ni lang khawm ka’n rieng sawt naw hle, ruolthar hmelthar hmuin sawnawe-ah ruolṭhatna hruihruol-in ami lo sui hman dai tah. Inhawi kan ti em em a, ruolcham khat sim le hmar a inthawka hung khawm ni siin kan inngaina em em nghal el a, ruolṭhatna a hin hmangaina an ti hi alo um ngai a ni chun, ka ruol-hai hi ka hmangai ni ngei a tih.

Ni tin sikul kan fe a, klas ah kan inpawl a, sikul kan ṭin a, kan inpawl nawk bawk a, inngaizawng chu ni inlang a sie tak khawm tlung ta mei kan tih. Ni khat chuh ruo a sur ser ser a, sikul fe ka rin khawp el a, sienkhawm Pasaltha ramsuok ka ni tlat leiin ka hlawsamna dinga mi dang theitu chu hne ka tum peia vaisil khumin tha tho naw fahranin tuonfum thei tawpin kan sikul tieng chu ka pan a, dawr kawl ka tlung chun ka dam sunga ka thil theinghil ta ngailo ding le ka hringnun her danglamtu , ṭul lo baksaka val hi nunghak bem(propose) dan inchûk ngaia mi siemtu chu ka hei tawng ta a, dawr kawlah a lo ngira, a thuomhnaw inbel reng reng chu ka enin inhme hi ka ti ngawi ngawi el a, a ta ding bika an siem ni awm fahran-in kan sikul fawm chu a’nhme a, ka en nghawk thei nawh. Chulaitak chun vaisil a nei naw leia a ruolhai amani ṭhangpuitu ding nghak anih ti ka hrietsuok a, va fe-in ka va’n zawn (nihliep khum tawmpui) ta a, chuongchun, biengno le chun sikul lam chu kan hraw dun ta a. vaisil pakat intawm si khan kan inhnai ngam nawh, kan taksa a’ntawk met khawm khan a’nṭek sawkin ka hriet a. Kan sikul lam kha a hlat vei leh kha ni khan chu kan tlung hmel reng reng ka hriet thak nawh. Sikul huong sung kan hei lut chun ka ruolhai chu an insum thei nawh, an mi eu dur dur a, ama a la naupang el khelah kan klas hnuoi a ni leiin a’nzak em em a, a tlan el ta a, kha tum khan chuh kan ruolcham ‘SIKTUI RUOLCHAM’ laia ka lo thang kha ka’n sir khawp el.

Chu ni a inthawk chun ka umdan chu sawi danglamin a um ta a, ka mit-in a hmu fuk tah leiin hmu nawk tumin a rukin ka zawng deu tlar el ta a,

 ni danga nuhmei chu ienga ngai lo pa kha nuhmeite pakhat ka neka naupang ‘Senvawn Tleitiri’ leiin ka buoi map el tah. Ka khuo nghatna tieng phawtah ka mitthla in a hmel ka hmu a, an nui sieu le a hnarngul insang va el, a bienga biengsum in dang hlawk hai chu ka mitthla ah a cham zing hlak. Keima tawka inngaituo in ka ta inchang thei sien aw ka lo ti ve hlak. A hma chun sikul chawl kar ka nghakhla hlak a, turuok hin chu Sikul chawl hi ka ti ngawi ngawi a, Biek In khawm ama ankhawm hlak leiin inhawi ka ti sawt hlak, ka mit hin a rukin a zawnga mi hrietloin ka en char hlak hlaka, tukhaw hrietlo le ama hrietloin ka lo hlimpui ve em em hlak, kan ruolhaiin an fiem malama

‘Eslica’ an hei ti hlak khawm chun ka lung hi a hungin phu zuk hlak, a hming le hlimthla el khawm ka hlimpuia, corridor a a ngirna hnunga ngir le ka kuta a hming ziek ringawt khawm chu ka lo hlimpui ve em em hlak.

Naupang Inkhawmpui tawm ani a, kohran tin in hla kan inchuk mup mup a, keini khawm kan theitawkin kan inchuk ve a, Senvawn Tleitir a ṭhang ve bawk leh, inhawi ka ti em em a, ka hringnun lunghlu ka rutna tak tak anih. Hla kan hei inchuka kan mit a hei intuok fuk zeu zeu a,

ruol ṭhenkhat zarin inhmelhriet tharna kan nei a. Zantin a hla inchuk el ka nuom a, hla inchuk, sikul kai le Pathienni a biek In fe chu ka phur thei hle. Khawvel mawina le thatna anti po po hi a changzo ni takin ka hriet hlak a, thlir nghawk a umnaw a, thei nisien ka mit hi a bawk a inbuk tak ka nuom hiel. Zankhat chu remchang deuin inbiekna hun kan nei a, ka va pan hnai

a, hril ding kan vai khawp el a, hienghin ka hei tan ta a, Eslica… Hieng hin, “Eslica”, ka hei ti a, a hung ngha var chun ka hmu a, kan in en ngawi ngawi a, ka'n phu/ching zawk a, khawlai inbiek am, ka ngatuona fe bing mai mai alo ni lem a, ka biek ngam naw tlat.  Hla kan inchuk a, a ring infan el a hla a hei sak hlak chun kei val a pova val lungmawl tak lung chu a dum zo ngei el, ieng dang dawnzai ka rel thei nawh, Senvawn Tleitir Eslica chau naw chuh.

Inhawi ka ti lei amani, hla kan inchûk le kan sikul kai hun khawm chu a ral in a liem hrat khawp el a, hrietnaw karin INKHAWMPUI kan lo tlung der el ta a. Khuo tin deuthaw a inthawka naupang fe khawm kan ni bawk a, a sie a ṭha khawm kan tam khawp el. Kan

ruolcham chun inhawi hi kan ti em em el a, hlapawl hai kan hang sak a, a hnungah ka ngir ta hin chu ka ṭim ur ur a, ka umdan hi ka theinghil vawng a, khawvel hi ka ta ni tak in ka hriet hlak. Inhawi ka ti thei em em a, ka ruolpa lem chun, “Khawvel hi i ta ding bik a siem a hawi maw?!’ ami ti hlak. Hla kan hang sak a, chang (changvawn)kan hril a, ama chau naw chu thlir ding ka

hriet nawh, ‘thei chang sien, runhmun khatah leng ve inla’ tiin duthu ka lo sam hlak. A chang vel le chezie, chawnban, fuke le piengzie iengkim el hin kei chau ni loin kan sikula pasal po po mit chu a lak hle in ka hriet hlak.

Hun hi a liem hrat khawp el, kan inkhawmpui khawm chu kar loin kan lo zo nawk el ta a, sikul run bel zai rel a tul nawk tah. Tuk khat chu sikul tieng panin lam a chun kan ruolcham chun kan fe a, thil ramtin kan hril a, kan sikul ka tlung vang ta ti a chun, kan lo lawn hrat deu mani, kan hma a fe Eslica chu kan va hnawt phak ti ti ta a, anachu va paw chie lovin a hnunga

inthawk chun kan en a. Ka tading chun hi baka thil mawi hi khawvel a hin a um nawh. A piengnal zie, a mitmeng khu siu el hai chun Suithangval lung hi a kuoi em em el a, a ṭangnem pawng lal el le, a kerai infu em em el hai dam chun ami suk vet naw chau ani deu tak a nih. Puon

bil insing tai el a khup chunga a bil ka hmu chun ka en nuom khawp el a, a bil insing ti hle langkhawm, kha nek khan chu bil infuol sien ka ti chuong der naw a, an sing ma ma chu ka ti thei chuong thak nawh, chu nek hman chun kha nek hman khan lan sing sien ka nuom, a hmu an hawi em. Thisen nei naw hai naw chu awlsam rawngin an en liem thei ka ring nawh, a khup chunga a mal var sar el le bingtal el hung inlang khan vala ngaituo hi a suksei em em ringawt el a nih. Ka ruolpa Joseph lem chun “Misuolpa, in nu hi chu nawtre (rubber) le khawm hung sien mi thei tho atih” a mi tipek a, a tir chun ka hrietthiem naw leiin kan nui ve mai mai a. Anachu ka hei hriet chieng chun innuina ding alo um nawh “nawtre le khawm mi suollui tumin hung sien in dang naw ning mi thei tho atih” a lo tina chu ni in, “Ka lung a sen, i ti nawk vei vei chun” ka ti leh ka ruolhai lawmah a thla a, an innui rak el ta a. 
Kan hriet naw kar chun kan sikul chu kan lo tlung ran el ta a, klas-rum a kan lut tawm chun ka ruolpa Joseph chun inring deu a “Eslica” ti le kei mi khik an ruol a, a hung ngha ve var a, kan mit a hei intuok chu kan tek sawk in ka hriet, tawngsuok ding um ta loin ka chalchang naw chau a nih.
Assembly kan hang nei a, Captain/Monitor in an hang ṭhuoi a, LAL BIEKNA hril ding a hung ti a, mi an insim thup a ‘Our Father’ an ti a, kei ruok chu kan sîm naw chieng kher el, a ruka mengin ka enchimlo Eslica chu ka en ran a, a hmur phun hai chu nal ka ti em em a ‘ka tadinga siem ni ve sien aw’ ka ti rum rum a, ka lo en nasa taluo deu mani LALBIEKNA an hril tawp hmel ka lo hriet naw a, ka ruolpa Joseph in mi hung sik naw sien chu mi hma a banphar ka hmabak ani a, ka lawm ang reng khawp el. Assembly kan zo a, klas kan hei ṭan a, ka piriad (period) nghakhla tak chu chawllawk piriad (break period) hi a nih. Kan klas an ang naw leiin break a hin kan klas varanda a inthawk ‘sazaw mawt thlir takin ka lo thlir hlak a nih’. Chuonga ka en

pha chun ka ruolhai chun an mi hung eu dur dur el ta hlak a, kan varanda tieng a hung ta lem hin chu ka ruolpa Joseph lem chu an sum thei ta ngai naw, Eslica a ko naw leh kei ami ko a, chuong reng reng chun hun a hmang hlak a nih. Chuong lawm lawma ka dit le ka hmangai chu ka hril ngam tlat naw hi a mak a nih. Khawvel hi a mak ani hih. Ni khat chu sikul luttawm hin kan intuoka kan inbiek ngam naw ve ve a, kei chun pasal ti in ‘Good morning’ chu ka ti hram a, sikul kawmpaun (compound) kan hei lut chu kan intlawn ani bawk a, kan ruolhai chun klas-rum (class room) a inthawk chun an mi hung hmu a, an mi hung khek khum a, an mi eu dur dur el a, inzak luotin ‘Hnar hin Arbawm a tiet naw chau a nih’. Kan klas ka hei lut chu ka sa pup pup a, sikinhning in a mi kei ni takin ka hriet. lum vieu si khan sungrilah dei ka ti tlat a, chuonga ka umlai chun ka ruolpa a hung lut a, Lawma le ka ruoltha tak Sungmam in an hung zui lut ve nghal a, ama hi ka ruoltha tak a nih. Ka chang vel danah an lawm bek naw a nih. “Hei” an hung ti a, “ei bem ding a nih. I dit tak tak ani chun ei bem ding anih” an hung ti mawl mawl a, an phur khawp el a, fe nghal an rawt el ta a, anachu, iengtin tin mani ka dang thei hram a.
Ni a liem a hun a fe ve pei a, unit test kan nei ta a, rizal a hung suok chun “a thiemtak i nih”  an hung ti ding mani ka ti a a thiemnaw tak ka lo ni a, lu chu anhai cher cher khawp el, ka khawvel nghat a tawi chat el tah. Sienkhawm, kan zirtirtu pa in thurawn tha em em el a mi pek a, inthiem thei naw an leh, inthiemhma po ziek le tiem thawkawp ro ami ti a, ka thaw ta a, test nawk chun ka ruolhai ka lunginsiet a ful-mak chu ka hmu nuom naw mai mai a nih.

Eslica chu nitin a hmu e tilo chun zana hin chu ka ngai thei em em a, khumah zalin makhatin ka ngatuo hlak , khum hi kan lettawn zak zak a, zan sawt tak tak

chen ama ngaituona ringawtin ka hmang hlak. A changchun, ka hmangaina hi inhlan ve a, a thiengte a hmangaina par tlan ve hi ka chak hlak, sienkhawm, kan ngaituo chieng pha ka ngam ngainawh. Pasaltha ramsuok in ngaizawng ka hawn el ding chu ka ngai ngamnaw anih. Dit in hmangai hle langkhawm, ka tumah ka chieng em lei hin ka hmangaina hi kan hlan ngam ngai naw a nih.

Hun in ami nhaknaw ti takah a liem zung zung a, kan sikul khawmin annual sports kan nei nawk ta a, sikul naupang po po chu kan phur tlang khawp el.

House li a inthe kan ni a, in puochana a nasa hle el a, kan sikula a boruok inhawi lai tak ni mai atih. Sports chu kan hei tan ta a, house tin in elna kan tan a, anhawi khawp el a, indoor le outdoor a in elna a um a, kei chu green house ka ni a, ka duotlai chu yellow house ani thung. Sports tiengpang chu ka til inthennawna zawngtak ani rek a, Eslica khawm chu tho chu. Ama chu indoor tieng inelna ah athang a, speech le barakhai thuhril (extempore speech) a hei hril chu abu chu hrillo a ziektu ani ringawt, a bu ahin a ziektu hin an ngaidan po po an ziek ngainaw a. A en inhawi ka ti khawpel, ka mit a tlanaw chau chu ani deu tak. A

chetzie iengkim, a thilthaw reng reng khan kei chau nilo kan sikula kuki tlangval hai lunglai khawm atawk ni ngei ding ana ama tadingin “vawmzawng le

chu” ti hla kha ansak rat rat hlak , ngo taluo aninaw a, hang ngainobei tiengpang ani deu lei anih. Kei ruokchun, ka sungril mei ang mi hlieu a

mi tur vut vut eltu hi hril dawk zai rel thei lo in, laikhawmah mariekte in ka lo sawlpui nawk hlak a, duhthu ai ang samin a thiengte a runhmun khat rem ka lo

nuom hlak.

Maik(mike) hma ah thu a hei hril a, a hmur inno chakin maik a tawk lit lit chun mihriem ninaw sienkhawm, val hin ka lo thik rum rum a, mike a khan inchang tak ka nap a, en hi inhawi ka ti em em a, ka chil ka lo lem tlawk tlawk el chu anih.

A baksam virthliin sirtienga inthawk a mut velin a sakhmel innui hieu ka tawng

chang hin lunglai rukah hlimin a zunzamah dartui angin ka luongral nawk hlak. A hmel ka hmuchang le a kawla ka umchanga ka buoi theizie le inhawi ka ti theizie

hre si in ‘HRIETTHIEM ZAI AMI REL EL THEI NAW’ hi mak ka ti anih,HRIETTHIEM ZAI REL EL TA LA, tiin ka lungril ruk chun angen lawm lawm a,sienkhawm, dangtu um silo chu kan hlan ngamnaw tlat. Ka ruolpa sungmam lem

chu alung asen ve em em hlak. Try dingin ami ti a, ka ngam sinawh, kei hlak zairawn val ka ni a, ama hlak senvawn khuopui ani si a, kan hlan ngam mawlnaw anih. kan karah hmangaina pieng thei ding hin ka ring theinaw

anih. Chuonga ka hei ngamnaw le kan intuok changa ka umdan nep taluo lei chun vawitam ka ruolpa hin ami hnek hlak. Ama leia sungmam kut ka tuor rawn

zie hi chu hrie sien, mi hung try lem el in ka ring. Ka ruolpa sungmam hi zei ve fahran el ani a, kan sport ni nikhat chu kan in thung kawpna hun alo duongsuok

rek a, kan rengin kan inthung mani ka ti ran lai chun ka ruolhai po po chu alo zam hmang pui vawng a, kan pahni chauhin kan inthung ran el ta a..
[tuta inthawk chu a grammar thlek eiti aw.]
janoo chu a ditlai senvawn tleitir, leiri nu awh, eslica le chun anlo inthungkawp

ran el ta a, a tu lem lem khawm chu anzaknaw an umnawh, an inzak luot in anhmai asen tawn tawn a, janoo chun 'eslica' a hei ti a, eslica chun a rawl fie kak

el chun “iem” a hung ti var a. “Inhawi iti am” ati a, adang ahril zawm theinawh, chawmkhat an to a, chulai taka boruok re zie chu Thim khawm sukthla pangpal

hai sien inri bawl bawl atih. Janoo chun a rawl a hei inthiel a, thil ramtin andawn a, eslica chun tha deu in alo dawn ve pei a. Janoo chun ka hmangai che hei ti el a nuom a, anachu, a huoisenna in azo ngang si nawh. Eslica, khawm chun ka hmangai che mi hung ti sien ati a, a ruktak chun alo beisei ve em em a. Sienkhawm,

chuongang tawmgbau chu a dawng ta sinawh. Janoo umdan chu hrietthiem intak ati em em a, ama lemin a hmangaina hei inhlan lem el a nuom a, anachu, nuhmei lemin hei hril chu mawiin a hriet chie sinawh. Chuonga an insaikar kar chun dar ahung inri a, in nghawk lo takin auditorium tieng anlut nawk ta a.

Janoo chu a ruolha’n an hung pan sap sap a, “i hril ta, iengtinam a dawn che” an ti sap sap a, sienkhawm, a ruolhai beiseinaw angtak chun a hril ngamnaw thu in

a dawn a. A ruolpa, a hel chanpui joseph lem chu alo thang nasa taluo a “Zawnga,a til thi am ini le” ati hiel a, chulai zing chun eslica khawm chu a ruolha’n an indawn ve sap sap a, “bai, iem a hril, i dawn am” anti a, ama khawm chun “a dawi taluo,iengkhawm a hril ngamnawh” kei lem kui khan ‘ka hmangai che’ hei ti a, hei inhlan lem el ka nuom anih ati a.

Eslica chun janoo in a hmangai ani ti hre sienkhawm, in nghatna dingin vawikhat khawm “ka hmangai che” ati bawk sinawh. Janoo umdan chu hrietthiem

zai a rel thei lulnaw anih. Janoo chun zanah khumah a suk atunga in letin zingkara a hril dan ding a ngaituo ve hlak a, sienkhawm, senvawn tleitir sakhmel

thasensier a hmu pha a thamral nawk hlak si.
Chuongchun, Ni le thla ahung liem a, janoo in eslica aditna chu a zuol tiu tiu a, sienkhawm, a hril ngam bawk sinawh, eslica khawm chun dit ve hle sienkhawm,

“nuhmei le uite chu a chulnel pei pei” anlo ti angin, midangin an hung beisei ran laia inhlanlo hmangaina lo “ samdal theipui ra thlak nghak” ngawt chi ani sinawh. Taluo polisi a hung bei a, theitawpa hmangaina thu nitin zantin inzawt khuma a lunginsietna naupang thil ngen taka ngenngawl el pa chu dawnzai rel in hmangaina par alo tlanpui ta lem a. Janoo chun a tuor thiemnaw em em a, a hmangai a hei chan chu na ati em em a, an chuklai khawm a bahla hman vanga, chulai chun hostel ah an um ta a. An ruolpa Lawma Khawbung chun a hla phuok ta sa chu siem ṭha in janoo chu a hung inhlan a.
“I sakhmel nui hieu ka tawng chang hin lunglai ruka hlim thei ngei. Sienkhawm, val dang tawna inher liem pha lunglai rukah ka thîk nawk hlak si. Aw, ka umdan tinreng hi hrietthiem zai rel ve el ta la” 
tiin. Chu hla chu ama tading lieu lieu a siem ani

bawka a sak ran a. Thiem khawm a thiem na-rawh ie.

Chuongchun, doh doh recording thangpuina a hla khumin vawisunni hi a hung tlung ta a nih.

Tuesday, 7 November 2017

HAULAWNG LANU -2 (A Dream Come True!)

(A Dream Come True)

-H.Zate, Hmar Rûn.

[Haulawng Lanu, Zawlaidi, Oct 2012 chhunzawmna]
Hringnun hi a lo makin a va han mawi ṭhin tak  em! Khatia ka mumang rama kan intawn zawh khan hun chu a rial rei ta e, hun tam aliam a, ni tam a vei a, Tawnmang lama suangtuahna rama kan lo lenna chu a takram a thleng ve turin Ni 21 March 2013 zinglam dar 7:30 vel chuan kolasib aṭangin Bial motor hire a min rawn lam chho in kan Khua Thingdawl aṭang chuan kan rawn chhuak ta a. ka hlimin ka lawm ngang mai a, ka lo beisei leh ka lo nghahhlelh em em mai chu a takin a thleng dawn ta niin ka hria a, ka hlim takzet ani. Kawnpui leh zanlawn ah te kan Ṭhian dangte kan lam chho zel a. Lungdai ah chaw kan ei a, kan rawn tlan leh zel a, Aizawl kan thleng a, kan hrutphei zel a, Aibawk kan thleng a, ka Ṭhiante nen a Hotel a kan chawlhna kha Society in anlo luah tawh a, lung a ti leng khawp mai. Ka thlirliam ta ringawt a. Hei ha, Vallungmawla Lunglen tizualtur tingin khua lah chu a thiang em em mai a, nuam kan ti tlang ngang aniang, kan hlim hlawm em mai. Kan tlan zel a, ka rinloh hlanin Kan Hnam Ṭhiek Hming chawi a khaw awmchhun Ṭhiak chu kan thleng ta a, He khua hi Mizoram khaw hming ah chuan a diklo ber pawl ani awm e, Ṭhiek chu Lusei a kan lehlin a Ziah dawn chuan Ṭhiat tih tur ani a, Mahse, Ṭhiak tih ani tlat bawk si a, Hmar Ṭawnga Ṭhiek tih kha paih silo in Hmar-Lusei Ṭawngin Ṭhiak tiin anko ta anih hmel . Midum khám leh Hmuifang kan rawn thleng phei leh chu nuam hem hem tak ani, tun hma a kan zin ve lai kha chuan Aizawl ,aibawk sialsuk thenzawl ani ṭhin a, tuna Midum kham leh Hmuifang lam panna hi anla zolo a, ka vawikhat hmuhna ani a, nuam ka ti ang reng khawp mai. Motor ti ding in kan fangkual vel a,Pathian hi faklo thei ka nilo, hetiang ram nuam leh duhawm min pe mai hi. Reitawk fang kan awm hnu chuan kan tawlhphei leh ta a, Tlailam ani tawh a, Thenzawl kan lut phei ta der mai le, Kan khua ka ti a, ka insum thei tawhlo , Bus kawngka ah ka dak a, hmelhriat ka zawng ruai a, Venghlui, Bazar veng, Field veng kan tlan pel zel a, han chawlh khawmuan a Ṭhian hluite hmuh ka duh tehreng nen kan ding ta silo. Mahse, Hriatpuia,Dinthar leh RK Lallawmzuala te chu ka hmu hram a, khai aw, alo danglam tawh hle mai a, Tualvungi veng alo awm tawh maw le, In 1500 khua ni ṭhin kha 2000 anhnaih tawh hle dawn nih hi ka ti rilru a, Thenzawl leh Thenzawl Tleitiri , Ka Nu leh Sisi-i, Siamtea, Remi leh ka Pu Rosangliana te chu hmuh ve zuai ka duh tehreng nen din zai an rel ta hlawm silova Mitthlalo lék a thlir chungin kan tlan pel ta,tin,Tualvungi Thlan, Vantawng leh Chawngchilhi Puk tiamin. Tui Rihiau kan thleng a, Buangpui kan lut ta, Buangpuitea ka hrechhuak thut, a hming diktak ka hre tawhlo, Buangpui khua ani a, a tet em a vangin Buangpuitea tiin kan ko ringawt mai, tin, Ngentianga pawh, an khaw hmingin ka ko tawp mai anih kha. Kawngsirah chuan MPWD 37 HAULAWNG tih inziak ka hmuh chuan ka thawhuai a, mahse, ka lawm ala kimlo. KM khat chhung paw’n kawng thlanga tlan liam avangin HAULAWNG hi ka hmulo thei tlat.  Mak deuh mai chu, Thenzawl nen a inhnaih tehlul nen a hma in Haulawng hi ka lo hre ngai miahlo maw le.

Ni a thla ruai ruai tawh a, chutihlai chuan Keini Kolasib Bial ṬKP te chuan Haulawng kan rawn lut ṭan tawh a, Khawdai a MAIN COUNTER ah kan in ripáwt (report) a, kan Bial, Kolasib Bial ṬKP Flag chu kan pet el a. Haulawng khawchhung kan lut ta tak tak e, ka beiseiloh ang deuh maiin alo ropui a, Haulawng leilung chu  ka ke dinglam in ka rap ta a, khai, ka mur deuh uai uai in ka hria. A awmna pawh ka la hriatloh leh khawvel ah hian Haulawng hi a awm tih pawh ka lo hriat ngailoh chu atak in ka hmu ta a, a mak a nuam.
Kan thlenna tur kan thleng a, Pu R Lalrinawma te in kan han lut a, mikhual kan tam lutuk kha a in neitute kha mikhual an ang tawh zawk. An in buatsaihna a namen lo hle mai, keini michhe fa thlenna atan chuan a ropui lu deuh e, In thar, MṬKP Inkhawmpui pual a ansak thar ah kan thleng anih chu. A hming ka lo phuah hman a, Inkhawmpui Rûn ka lo ti leh hman pek a. A thar ani tih ka hriat a avangin ka lut vat a, ka Inthiar nghal a, Mikhual zinga Pu Rinawma te inthar chhunga ekin ainthiar hmasa ber ka ni mai awm e.

Ava han nuam kher kher em, zan ah inkhawm turin ka kal a, MTKP POWERPOINT PRESENT te kha ava han ṭha em, opening ceremony te kha a ropui tak  em. MṬKP inchhiarna kan han nei a, Bial tin Flag leh placard kenga bial neitu in anzui zel te kha a nalh dangdai hle in ka hria. Khatia mikhual tam tak mai kan han fuankhawm a, Tuilet hnu a la inhmu ngai miahlo te kan han inhmelhriat te kha a ropui mai nilovin a nuam tel bawk ani. Ka bula ṭhu, Luangmual lam nula cici-i han felzia te kha aw, ka kawrnghawng diklo min siamṭhat sak kha lawmthu ka hrilh hman miahlo.
A tuk a ni a, zing inkhawm ani a kan inkawm a kan bang a, chaw kan ei kham a, rorel turin BCM BIAK IN, Lamṭhuamthum lam ka pan a, rorel kan han ṭan ta a, khai aw, ka lo beisei leh hmuh hlan ka nghahhlelh em em mai HAULAWNG LANU ngei mai chu ka hmu ta a, rorel ninawm lutuk tur pawh kha tawrhdan a nep deuh in ka hria. Kan hruaitu te rorel han kaihruai thiam zia leh Hruaitu ruat dan lo felfai zia te kha (FOD leh pastoral in hruaitu, President, organizer leh sr adviser min ruatsakte) rorel a tiphuisui phah in ka hria. Kei mimawl in a rel ṭullo a ka ngaih te pawh kha an han sawi chuan rel fe hi alo ngai ṭhin a, hriatlohna hi chuan min lo ti mawl ṭhin  ngawt mai.

Hei ha, cheiraw, chung zawng ai chuan Ka hma a HAULAWNG LANU pianzei em em leh felzia te khan ka rilru a luah a, ka thlir ning theilo hi ani ber mai. Mahni kohhran nilo te, a ṭhen mahni kohhran ni te pawh an han che zet zet te kha ava han ropui cher cher tak em, a kohhran neitu aiin kohhran dang ho kha an fakawm in ka hria.

Rorel  lai a a chevel ka han hmuhte khan ka lo tawngfuh chu vannei hi ka inti hliah hliah a, khuanu malsawmna hi ka ti lo theilo. A usher form;kawrvar leh puanfen dum kha avan inhmeh ber kher em, a kal zawnga a pawnfen phena a mal vawngvah mai rawn lang zauh ṭhin te kha ava han mawi em, a pawnfen kha a chhing deuh lu em aw ka ti a, mahse, kha ai khan fual se chu ka ti chuang silo. A Lengins(lusei deuh takin) te kha a mawi pui hliah hliah in ka hria , hruaitu thlanna kan neih lai a lehkha a han sem te, a che vel hrim hrim te, palai rorelte thutlukna siam dawn a ban phar te min han chhiar a min han kawk zet zet pawh kha mawi ka lo ti em em mai a. Ka bul vel a arawn vei kual ringawt pawh kha ka tan thlir ninawm lo alo tling a. A zúnah ka uai ani mai lo a, a zún khan min bual ä ni ber in ka hria. Chu zawng aia mawi chu a mitmeng leh a nui hmel mawlh mai kha ani. Thlir nin har ka ti a, ‘Palang kar aṭanga mengdeker e’ ti lo chuan a mitmeng khan zún anei teh tlat.
Ka hmuh in ka en ṭha ngamlo a, ka hmuhloh lah in ka zawng ruai bawk si, a pangti no nalhzia te kha ka Ṭhianpa nen a kan sawi dun ni leh pek se la, "A ṬEK EL IE" kan ti leh ngei ang. (HMAR a Hnam peng pakhat Ṭhiek Ṭawng a 'a var vûk mai alawm le' tihna ani.) chûng zawng ai chuan a Nungchang mawi leh ṭawng phung a thiam em em mai kha ani ka rilru luahtu leh a zún a min phuartu leh hrui lo a min phuar tlatna chhan chu. Rorel kan zo a, tlai lam ani a, chaw ei a hun a, biak ngial ka tum a, ka va pan ta a.
Tichuan, biak tum chuan ka pan a, ka hnaih tial tial a, ka zám tulh tulh a, a bul hnai ka thlen chuan ka khúr titih tawh a, ka bul lawka a din hnu chuan biak tumin ka ká ka áng zuau tawh a, kha pa pui roh kha ka haw lutuk, a rawn be khanglang a, ka be ngam ta lo. BCM LAMTHUAMTHUM Biak In chu a vang zawng in ka kaltlang ta ringawt a.
Zan alo ni a, a chevel thlir reng reng chuan ka mit ka len a, Haulawng Lanu chu ka zawngruai hi ani ber mai.
Counter lama a ṭhut laite, chaw nghei ṭhak khawpa mikhual min ngaihven te kha ka chhuang hliah hliah a, phur em em niawm taka mikhual min han buaipuite, zan dar riat hnu lamah pawh intihtheih vang pawh ni lova chaw ala eilo ve ngat te khan ka rilru a hneh em em mai a. A zûn ah Ka uai ni mai lovin a zûnzám in min zem a, hrui lovin min pawt tlat ni ber in ka hria. vawi engzat fako nge amah zawnna'n ka hun ka hman le aw.
Ruah a sur a, pandal kha ṭhalkhaw mil a sak alo ni si a, ruahsur tur mil a sak a lo nilo a, ruah ahan sur meuh chuan a rawn far ta tluk tluk mai a, kha tih lai pawh khan ruahsur vawt kha nuam ti em em ni awm fahran a ahan che zet zet te kha ka tan chuan thlir ning awmloh a tling hliah hliah a, ka hma zawn a ruahtui far in a far huhlo chin a aṭhu te, zak si zak lo hmel tak a insawn i duh em min han ti te kha aw, ka insawn duhloh vang nilovin amah ka zah vangin ka insawn talo a, ka hmazawn ah a ṭhu a, ka en reng a, ka bula nula ṭhu hnenah chuan he nu hian min star kan ti mai chu, min bengpawp a, i star vang zawk a nih kha a ti a, ka pha lo, ka arsi ru tlat a lawm. A mitmeng pawriai leh a biangno nak mai te, a kechheh mawi em em maite kha ka tan chuan a mawi hliah hliah a, Sawisel tur hi ka hre lo ani ber, ka ṭhianten min biak pawh hrelo khawpin ka lo thlir ṭhin a, Silchar khawpui a amizia ṭhatak mai kha alo awm ve reng anih hi ka ti ta a. Ka rilru hi a luahkhat mai ni lovin a luahliam ni ber in ka hria a. A mak hi ka ti , ka duh hluah hluah ni ber in ka hria, a pianṭhatzia te, a felzia te kha ka tan chuan a mawi hliah hliah asin.
Hetia Haulawng Lanu chanchin ka  sawilai hian Haulawng chanchin hi tlem tal hrilhlo che a ka awm chuan Nula chauh ngaihtuah mai min lo ti pal hang e. Haulawng hi Mizoram chhimlam a Thenzawl leh Lunglei inkar a awm ani a. In 525 awmin, Chhungkaw 444 an awm a,Mihring 2175, mipa 1137 leh hmeichhia 1038  an cheng a, Hospital (PHC) pakhat a awm a, sub- centre 2 a awm bawk.In 500 khua e tihlo ah chuan Kohhran lamah chuan rual anpawl ve khawp mai ,Baptist Church Of Mizoram 4, PCI 1, UPC (NEI) 3, Salvation Army 1, SDA 1, Isua Kohhran 1, Church Of God 1, an awm a. zirna in lamah chuan High School 2, middle School 3, Primary shool 7, Aganwadi 8,  awmin, Tourist Lodge 1, PWD IB 1 Community Hall 1 Hausiampa Hall M ṬKP Inkhawmpui 2013 Photo Exhibition buatsaihna leh Khelmual Zokhuma memorial Field, MṬKP Inkhawmpui 2013 Pandal innghahna,Tin, Sawrkar Department hengte ho hi a awm ve bawk; Soil and water conservation(R.O), Agriculture Department (AEO) , Medical Deptt (M.O), Vety Department (VAS), E&F Deppt (RO),  Mizoram Rural Bank, Industry Deptt, Bsnl Telephone Exchange, Horticulture Deptt te a awm bawk ani.
Hetiang mai te hi ani, Ka nun a danglamna thlentu Haulawng Lanu tualchaina chu. A va te ve tiin ilo ngainep ngawt ange, a te nang a A Lian ani. A mah aṭang hian missionary tamtak an chhuak a, Pastor leh Rawngbawltu tamtak Ramchhung leh Rampawn ah an chhuak a, MṬKP President Rev Zohmingliana hi Haulawng Khua ani a,chumai ala ni hleinem, tun MṬKP Inkhawmpui hi MṬKP President Khua a  a thlenna awmchhun te zinga mi ani ve  tlat. Chumai anilo, NEICC Secretary Pu Rev Lalnunzira (Rev Zohmingliana MṬKP President nau) hi Haulawng khua hi ani asin. BCM missionary Panga leh Pastor pathum anchhuak tawh bawk(BCM bikah). Tin, Haulawng MṬKP Inkhawmpui hi Mizoram inkhawmpui liana Pre-registration hmanna hmasa ber ani bawk.
An khua hi te hle mahse, an taimak, tlawmngaih leh Ṭanrual em avangin an rual awtlo hle a, An khua aṭang reng hian Haulawng Lanu pawh hi Silchar khawpui a mawilo taka inthehṭhil mai chi chu alo nilo tawp mai. He Inkhawmpui aṭang hi chuan Haulawng te pawn anthei alawm, tih te, Haulawng ho ang mai tih te chu ṭawngkam thar a piang tawh a, Khaw inlungrual tak sawinan Haulawng ang mai kan ti reng tawh ang.
Hetiang khaw nuam leh ṭha aṭanga chhuak anih vang pawh nifahmiang, a ṭhat em em mai hi.
Inrinni zing ani a, Zing ṭawngṭai leh Baibul Stadi inkhawm kan neih zawh chuan HL te inlam pan chuan ka kal ta a, mi kan zawt zel a,zah thupnan ka ṭhianpa ka hruai bawk a, ka zah leh ka phur phulo zetin alo awmlo chu niin kan haw leh ta ringawt a, Kan Thlenin Pu Rinawma te In kan han thleng chu ka u te hoin Haulawng Lanu bawk maw I zawn leh ruai tawh a, anlo ti a, mahse, ka chhang ṭha duhlo, ka chhanṭhat chuan an zual kai anga kan thlenna te khan an hriat ka hlau em ani, An mikhual te zingah Haulawng Lanu lo ngaizawng em em tu a awm tih an hriat ka hlau tlat a lawm.  Chaw kan ei a, kan eikham chu Hmanhmawh taka insiamin , Seminar ah kal vek tur anih vangin Kan Bial chu kalna tur akn insiam rem a, Unit tin aṭanga kal te Hmunli ah kan inṭhen vek a, kei chu Mizo Ṭhalaite leh India Look East Policy , Pu Rbt Dr Jv Nunchunga Present na tur, BCM Biak In,Lal Veng lam chu ka chang a, chuta kaltur chuan kal ka han rem taa, PÛM (pandal) ka han thleng chho chu, Ka mit nghal lutuk chuan Haulawng Lanu chu ka va hmu fuh a, mi pakhat chanchin zawt turin ka va phei a, Haulawng Lanu chu Kawngka bulah alo dinga, Ka han enchiang ṭhin a, ang ka ti si a, anilo tih chu ka hre mai a, a hmelṭha leh fai veng mai chu ka en reng a, tichuan, ka bia a, a mitmeng pawva chuan Palang kar aṭang chuan mengkalh ralh hian min rawn en a, “I Hria em” tih tum khan “I ni em” ka ti ta mai a,”aih, ka nilo’ a ti a, ‘kan kochhuak dawn mi’ ati a, mahse, ka zawh tumloh tak mai ka zawh ták a vang khan ka hamhaih ta vek a, áih, ngailo e, a tawk, ka lawm e’tiin ka kalsan ta a, mahse, ani chuan fel tak leg hawihhawm tak mai hian ka mizawn te awmna chu min hrilh ta hram a. Ka zak lutuk chu Ka Ṭhiante hriatloh hlan a ka lo zawt hman chu ka lawm rilru khawp mai a, chuti nisuh se, he thu ka ziah hma hian Mizoram ṬKP group ah ka thlalak nen a chuang kulh tawh ang.  Ka zak khawp mai a, ka mur chum chum ni ber hian ka hria, Mahse, kha ka thil tawn aṭang khan Haulawng Lanu felzia ka hriat phah tlat lawi si.
Ka rilru gaihtuahna hi a luahkhat mai nilovin a luahliam hini berin ka hria a, (Haulawng) ka lo kal ta chu ka inchhir lek lek a, mahse, pawi ka ti chuang silo. nuam hi ka ti hliah hliah zawk a, ka rilru ah hian a chàm reng a, ngaihtuahloh ka tum ṭhin a, mahse, ka ngaihtuahlo phal bawk silo. Ka en a, ka en ngawih ngawih hi ani ber mai, Biak ka tum ṭhin a, ka vanduai a siamin biakna hun ka nei thei lo. Ka bula a dinlai chuan han biak mai ka duh ṭhin a, mahse,mi tamtak hma ah, chupawh Biak In ah lehnghal han biak chu ka zahloh theihna hian a tlin lo ni mai l ovin a zo lo a, a sapáwt (support) bawk hek lo.
Pu Jv-a seminar paper present chu a pawn aṭangin kan ngaithla a, paper erawh ka chang talo, a hnu ah ka download ta ringawt a, alo tha kher mai, ka hmang ṭangkai lutuk, ka zirna nena inmil tur ber thlang kha ka ni bawk a, ekzam na ah kan hman ṭangkai zan kha.
Chumi zan chuan ka bul lawk ah hian a ding reng a, Àshar (USHER) anih vangin. A chevel chu hmuhnawm ti em em ka thlir  a. Inkhawm ban chuan ka lo chang a, Pandal hnung lama a rawn chhuak chu ka lo chibai hram a, kha kha Hmaichhan a kan inhmuh vawikhatna ani in ka hria, Ka han chibai chu ka mur deuh uai uai hian ka hria, Kan han inhmu chu kan hlim ve khawp mai a, an in lam haw tawh tur anih a vangin Mipa hna thawk turin ka zui phei ta zel a, kawngah chuan kan ti ti zel a, thil kal dan mak zia te kan sawi dun a, a pangti no tak main a ka kut a rawn sík zeuh chang khan ka ṭêk sawk zelin ka hria. Chutihlai tak mai chuan ka rilru te te in thil ka ngaihtuah rauh rauh a, mi pawi te hi ka lo khawih mai an gem aw, ka ti a, mahse, “Saivate vunglai chu tu ta bik ani chuongnawh” anlo tih kha changchawiin ka kalpui ta zel a, an in kawt kan thlen chuan ka ding ta a, Mikhual tam lutuk kha ka zak deuh a, In a lut ve ah min sawm a mahse, ka hnial fithla ṭhak a,Kham lo hle amhila  A tuka inhmu leh turin ka in mangṭha ta zawk a, an in a han lut chu mikhual ṭhenkhat chuan anlo chhaih laih laih a, keipawh chu muangchangin ka chhuk ve ta a, Thlen In thlen chu ka huphurh khawp mai a, engdang vang nilovin, Kan bial hruaitu ten min chhaih ka hlauh vang zawk ani. Kan bial hi tlem bawk a, kan inhre hneh hlawm a, kei a awm ngailober pawh hi a chhia chhia hian ka hming hi chu an hr eve far hlawm a, zan a kan han mu tur te hi a bang tlai deuh chu “Nupui zawng turin kan kal lo aw” hi kan inti leh fawk ṭhin a, kan infiam laih laih ṭhin, nuam kan ti tlang bawk aniang, mut nachang kan hrelo a, fuhlo ta ber chu mut nachang hriatlohna khan thawh nachang hriatlohna a hringtel tlat kha ani. Ka han lut ṭhem ṭhem a, ka vannei a siamin anlo la awmlo a, ka inthlak sawk sawk a, a thleng hmasa ber awmin ka awm ve ta ringawt a.

Pathianni Zing ani a, ka Zing inkhawm kal peihlo chhuanlam chu KNP Bethel ho Tûm Káu kawng zawhna ah ka tel ve a,Thlalatu berah min hmang zek asin, ka Haulawng Lanu pawh ka Bulah a awm ve a, a changin a bulah ka va kal ve a, a fel reuh khawp mai, ka duh ang thal a, fel leh ṭha ani.

Chhunlamah chuan Inkhawm ban ah lo changin kan inkhawm a, engdang a ngaihtuah theihloh, inkhawm ban chuan a bulah kalin thla lakpui ah ka sawm a, a lo amen ve mai a, Pu Hawla te nupa an rawn tel ve vang nge pawh ka hrelo, Ka lo sawichhuak ta kha ka inchhir rum rum, a rem a piang khan thla anlak dawn a piangin çhi’ti tawhloin, NLUP anti zel mai a, Thla kan lak dawn a, NLUP ti rawh u ka lo ti kha ka inchhir letling zawk. Thla kan han la ta a,Ding chung chuan ka hniam zawk loh paw’n ka sangzawk dawnlo chianga ka hriat a vangin ka dinpui duhlo a, ka ṭhut pui tlat a. Ka nau nen a thla kan han la dun te kha min hmu chu nuilo an awm pawhin ka hrelo, kei aia a sanzawk a vangin Ka zuanga tichuan ka zuanglai leh ka nau dinglai chu kamera men chuan a rawn hmet ta a lawm le. ropui thei tak kan ni. Thla te kan lak zawh chuan Áshar a ṭang leh tur anih avangin tihtur annei a, kan in thlah leh ta a, Sakramen sem lain ka hmu leh chauh.
Pathianni Zan ani ta, hui ha, lung a lemg ṭan nghal main ka hria, a tawp zan te ani bawk a, tiin ka hmuh thei a piang chu chibaiin ka mangṭha nghal zel a, Counter lamah chuan Lehkhabu ka lei loh te ala awm takin tiin ka va pan hnai ah, chutah chuan a lawm, chei raw… ka sawi zawng pawh hian ka la khur deuh in ka hria. A lo ṭhu vang mai a, piang ka tum a, ka ang zuai a, ka chip leh a, biakloh ka tum ta zawk a, mahse, han biakloh mai a tan chuan ka ui bawk si, ka han be ṭha leh ta a, biak ka tum tih chu a hria, mahse, ka volume hi a ṭul hun ah a hniam tlat ṭhin a vang hian a hre pha lo a, tichuan , ka va pan ta a, kan in chibai a, an bulah chuan reilote ka ṭhu a, kha hunk ha reilote mah nise, Tuilet aṭanga ka hun hman nuam ber ala ni awm e. ka zak deuh avangin ka ṭhianten min nghak tih chhuanlam in ka kal bo san ta a. Ka thlenin ka thleng a, Mut mai anlo tumlo hlawm khawp mai a, a tawpzan ani bawk a, Tlai mah var ila kan inning hlei lo’ng e, tih thupui a hmangin Tlaivar anlo tum far a, chutih lai chuan N.Mualṭhuam Nula Tepuii pawh haw alo tum ve mek bawk a, a hming pum chu sawilo mai ang, a bialpa riau riau hian Haulawng kal leh hunah min lo chang palh ang. A pa in haw turin a ti a, a ni ala awm duh si, chutah, keini lam aṭangin lo thlahlel tu anlo awm bawk nen, ka hrethiam teh nuaih tawhlo, Mikhual a hriatchianloh khatih zo zai zingah khan Hruilova phuartu anlo awm ve pawh nifahmiang. A naute ho chu an mu far tawh a, engah kher ani ber kher kah haw tura tit lat nge mawni. Kei pawh chu an bulah chuan ka ṭhu ve reng a,mahse, mut lam ka ám deuh avangin ka mutsan ta hlawm a, eng em anchanglo hlawm chu aniang, zing ham takah antho theihlawm tlat. Anlo tlaivar awkawnglo chu niin, Kan han insiam sang sang hlawm a, kan inpu chhuak ta mai a, Kan thlenna pa Upa Lalrinawma Ralte (Fb ah chuan nise ETLaR anti leh hlawm ang chu) chu a ngaihdan ani ta hauhlo mai, min ko let leh vek a, Ṭawngṭaina ala nei te te a,kan in chibai vek a, Thla te kan la ho a, kan inthlah ta a, Pui Family nge nge anlo puie, Lapui, mapui, ruatpui, tepui, bawihpui, eng pui pui emawni pui kha an tam pui roh lutuk a, Pui chhungkua tihloh chi zuk nisuh. Hmar Hlaphuahtu in “Ngai mana chel thei ini sinaw maw” alo tih ang maiin ngaih vanga inchel thei lah kan ni hlawm si lo.
Ka Haulawng Lanu chu hmuh hmanloh hlauin ka phi chung a, a tawp ah chuan ka va chibai hram a, kan la inhmu le hem eng chu maw?! A ti a, kei chuan kan la inhmu le hang chu, ka ti a . ka en reng a, ka kalsan a, ka han leh hawi chuan a bula Mipa ding ve nen a an hlim hmel ka han hmuh khan ka lo BEISEI ve ṭhin chu Beidawnna min thlentu mai ani dawn ani tih hria in, a bula miin hlimna a pek ang kha ka pe thei ve dawn silo, a Fawn Nambar ka lo lak pawh chu paihthla in, Tichuan, Mut mawh chhin mawh a ka lo hman leh Tawnmang lam thleng a min tibuai ṭhintu Haulawng Lanu leh Haulawng Khua chu ‘CHung Pathianin min veng se, kan inhmuh kan intawn leh hma zawng’ ti a vailiam in, MṬKP Inkhawmpui Vawi 45na, Haulawng 2013 ah chuan ka damchhunga kal leh tawh ngailo tur leh LALPA HMAN TLAK ni zel turin ka rawn liam san ta a.. . .

Source:
MṬKP Inkhawmpui vawi 45na Sovinir PÛM
Mtkp2013.org
Pu Lalbuatsaiha Sailo,Zira Hrangchal leh Mapuii Ralte

HAULAWNG LANU -3 (Nghilhni awm lo)


Model: Rody  

( NGHILHNI AWM LO )

Ziaktu:   H.Zate, Hmar Rûn.

- hzate.in

Khatia ‘a hlimna ka thlenzo ve dawn chuang silo’ ti a a no. min pek pawh paih a, ka hawsan hnu khan Hun leh ni a vei a, theinghilh tumin ṭan khawh seteh mahila nghilhni reng a awm theilo. A no ka lo hriat tawh, ka rilru a cham tawh chu ka ziahna lehkha leh Ka Fawn aṭangin thaibo seteh mahila a thaibona ber tur ka rilru ah ka thaibo thei tlat siloh avangin biak leh tumloin hmelhriatloh ang mai a awm chu tum mahila a sâwt tawh silo. Biakloh ka tum poh leh ka rilru a tibuai a, Ka biak apiang lahin tibuaitu mai ka nih hlau in ka in thlahrung bawk si!! Aw! Hringnun hi alo va mak em! ka tana duan anilo tih leh ka tan chuan duh en a en chi leh ka cho rual pawh anilo tih hre reng mahila Ka belo thei silo.  Ka rilru hi tih beidawn tumin vawikhat mah ka hmuh tawhloh tur Nula chu ka lo khukpui ve vak turin anilo ka ti ṭhin. Mahse, beidawnna tur a thil ka ngaihtuah hnem poh leh tunlai khawvel changkan tawh zia leh engtikah emaw la hmuh hun a thleng thei ani tih lam hlir ka rilru ah a rawn lut leh si ṭhin. 

Haulawng Lanu hi a hming ka la sawi miah lo niin  ka hria a, a hming ka hrelo a ni lo, mahse, a hming sawi hi ka huaisenna hian a ngam thlawt lova, ka sawi ngam zen zen lo mai a ni. A mizia leh a pianzia chu ka sawi fo tawh a, Nula hleitling tak ani a, zirna lamah pawh a hniam chhe zekzawk biklo. An khua ah Higher Secondary a awm tih ka sawi theihnghilh  pawh pawi ka ti a, mahse, an hawnna a la rei lo em a ka hre mai bik lo a ni. Bakah, Higher awmleh awmloh kha ka tan a pawimawh berlo a, facebook a a thlalak ka lo like lo ai pawhin ka ngai pawimawh lo zawk. A chhan chu kha sikul kha ka ngaihtuah ber a ni lo, ka ngaihpawimawh ber chu HAULAWNG LANU chauh a ni miau a. Facebook han sawi takah chuan in be fo mahila ka rilru tlang rawihin ka la hrilh lo hi mak ka ti a, a rukin ka zah ngawih ngawih a, a thlalak ka en ringawt pawh hi ka tuiral lo chauh ni ber hian ka hre ṭhin. Facebook a thlalak ka rawn dah a, like loh hlau reng rengin ka phi chung a, comment ngei ngei ka tum te kha mak ka ti. Chuchang ani hleinem, a thiltih ilo a chimchin leh a thlalak vel a Mipa an rawn lan tel ve hi chuan a rûk te hian ka lo thîk ve em em ṭhin. Ka thil post a rawn comment ve a a rawn like chang a ka hlim ṭhin zia te kha aw!! Tukhaw hriatloh hian a nuam veng veng zel. Amah vekin ‘HAULAWNG LANU  kha tunge I ziah chhan a’ ti a mi han zawt te kha “nangmah hi i nia lawm”tia chhan mai ka nâp, mahse, huaisenna ka nei lo.  Msg ka thawn a, a tawpa ngam leh ngamlo a ‘Hmelṭhate’ tih ka belh ringawt pawh hian ka thisen hi kangchat mai dawn hian ka hre ṭhin. Chutia ka awmlai chuan ka rilru in Hmar hla pakhat “Hrietthiem zai rel el ta la ka umdan hi, dangtu um silo, Hmangaina kan hlan ngamnaw che hi” ti a ka ṭhianpa in a sak chu ka rilru ah a rawn lang veng veng ṭhin. I thuziak a awmzia ka hrelo, Hmar ṭawng I dah tawp a ilo ti anih pawhin ka hrethiam che, hei ka let dawn a lawm. “Hriatthiam zai rel mai ta che Ka awmdan hi, dangtu awm silo Hmangaihna ka hlan ngamlo che hi” tihna ani a, he hla hi ka tana phuah hi ani ringawt in ka hre ṭhin. Chuan, han hlan ngam tai la, hlan ta ringawt pawh ni ila, min chhang ve tak maw. Min chhang tehreng pawh nise ‘Khua hmuna leng mah hian bawihte, in tawnni an nghakhlel ṭhin a’ an lo ti si a, ngai leh thlahlel em em chungin lunglen biahthu chang hian  Ka Di rûn a lawi anga tawnni reng a har silo ang tih hi ka hlau ani.

Kan inkawm dan leh kan in biak danah pawh chuan min haw hranlo tih chu ka hria a, a chang phei chuan kan inngaizawng ta emawni tih mai tur kan ni. Kan thurûk leh veizawng te kan in hrilh tawn a, mahse, kei chuan ka hringnun chu dâwt in ka hrilh ṭhin. Ka duh loh zawng te chu duh angin ka lang a, amah duh angin ka lang duh lo, ka chapo vang nge ka ât vang zawk pawh ka hre lo, min hmuhsit a min ngaihnêp ka ring tlat a. min ngaihnêp phah hlauin amah duh angin ka lang duh ngailo. Keimah ka inrin aia nasa in amah hi ka ring a, a nunze mawina te hian min hneh a, an khua a ka kal hnu phei kha chuan engtin emaw hian ka awm a, kei aianaupang mah nise ka zah ngawih ngawih ṭhin. Ani mi neinung fa ania, kei ve chu, ka neih hi a nung tih mailo ah chuan mi neinung hi kan la ni ngailo hrim hrim. Mahse, ka tilo theilo. A hawihhawmna leh a felna chuan min hneh a, ‘Kei rual u zawk pawh min sêl lova ‘ an lo tih angin ‘Kei neih nung ve satliah pawh min sêl lova mi pangai anga min kawm thiamtu hi ka rilru chhungril ber aṭang hian ka haw thei ngang lo a ni. Huat ka tum poh leh ka duh a, ngaihtuahloh ka tum hnem poh leh mut mawh hnar mawh ah ka hmang leh lawi si. Ka haw theilo lutuk hi ka in haw letling zawk a, ka theihnghil thei lo lutuk hi ka nihna pawh ka theihnghilh zo tawhin ka in hria. Ka biak khatin ka ngai a, ka biak zinin ngaih a zual zel bawk si. 
Hmun khatah awm lo mahila a ni nen chuan hringnun hi a nuam a, hmeichhe awm nem zawk mah nise he rilru no tak hi a kiangah hian a nuar lo thei ngai lo. Chutia ka phu lohzia ka ngaihtuah a ka phulohna zawng zawng mark 20 pu dawn a ka ngaihtuah chhuah hnu pawh chuan ka duhna leh ngainatnain kianzai a rel chuang si lo a, a tawp a tawpah chuan bêm zai chu ka rel ve ta a.

Inrinni zan ani a, thla a eng no ngulh mai, he zan thla êng no ngulh hnuaiah hian Hmangaih biahthu chu hlan ngei tumin ka in sangphek a, ka in ngaihtuah nasa khawp mai. A chhan chu, thla eng hnuaiah ngei han inhlan chu a romantic bik riau hian ka hria a. In chungah ka lawn a, thla eng thlirin ‘a riang chan tur dâwn lo hian maw’ ka ti vawng vawng a, chutih lai tak chuan Haulawng Lanu ngei mai chuan msg min rawn thawn a, ka han en chu ‘zate,  thil hrilh tur che ka nei’ tih hi a lo ni a. ‘Han sawi ta poh che’ tih chu ka thawn lêt a, ‘min ngaihnêp phah suh aw’a la rawn ti hram a, ‘aw, KS pawh ni la ka ngainêp awm si lo che a’ ka rilru in ka ti rauh a. kan intawn hma thil a ni a’ a ti a, a zah hmel khawp mai, mahse, ka hriat chak tlat a vang chuan a tawp ah chuan min hrilh ta a.

Ni 12 march 2014 | 

( A lo rei ta hle mai. Ka haichhuak hlawl a. Ka rawn chhawpchhuak ta mai. Ka hrilhru keuh ang che, model IG profile en turin a hmingah khian hmet keuh rawh.)


Saturday, 4 November 2017

I LUNGINSIET VE NAW MAW?!



Model : Thelma Keivom

- H.Zate, Hmar Rûn.

Ka nuna i hung inlang ni kha khawvela ka nun inhawi ni tak ni ngei a tih. Ei pahnia hun ei hmang po po kha ka ta ding chun hun hlu le ngaium a la'n chang rawp hlak.

"I nal taluo!" ti malama i mi dit thu i hril țum khan hieng el ding hi ka lo ring ngai nawh a. I ta dinga rem ve dinga ka intiem nia lawm em em a, "Ka hmangai che." i ti mawl mawl lai khan hieng el ding hi ka lo ring ngai nawh. 

Ka hlimna le lawmna i ni hlak a, ka ta dingin beiseina i nih. Ka hringna le damna ni naw la khawm, hi khawvelah hin dam san ka nei ngai a ni chun nang hi ka dam san ni ngei i tih! I mi ditsakna le i mi ngaisakna po po kha ka ta dingin a hlu a. Duot taka i mi enkawl baka inhawi ti le thlakhla ka nei ngai naw a, ka thlakhla tak a la ni rawp hlak!

Chuonga hlim taka ei um lai chun pawmlai nei i ni thu ka hriet a. Ka va hei na de aw! Ka ta dingin vanpui a chim! Sienkhawm, ka hmangai em lei chein a thei hram a ni chun, nang ka chang ve theina ding che a ni phawt chun i 'thaikem' ni khawm inhuomin, mi hrilsiet le endawng tuor inzuomin mi pa i nih ti hre zing pumin ka la kawp hram hram che a ni kha. Ka hmangai em lei che hin tlang rel le hrilsiet phur inhuomin nang ka bel tlat che a. I pawmlai nei khawm theinghil țhak khawpin ka hmangaina lei hin nang ka lo thlang tlat che a ni kha.

Hi ka hmangaina, hmangaina mitdel, a tum tawk le phu tawk khawm țhe hran thiem lo hin ka hmangai em lei chein ka ta ding ni ve lo ta ding chun ka lo inhlan a, ka hmangaina po po khelah ka hlutna le ka nei hlu po po chu ka lo inhlan che a. A nih, hi nuhmei hmangaina hin chu a nei po po i hlimna dingin a lo inhlan che a. Dit le hmangai taluo lei che hin mi hmusit le hrilsiet huomin pawmlai nei chu ka kawp ran che a ni hi!

Sienkhawm, Keiin ka hlutna thapa ka thlang lai chein nang ruok chun infiemna mei meiin i mi lo hmang a. Ka hlutna le mawina chu chênin, ka leia hrilsiet phur inzuom si lovin hmangai em em tu che hi i mi'n phatsan ta si! Ka dem naw che, ka phu naw che a, i hmangaina indik tak chu i kawppui ngeiin a phu ti khawm ka hriet. Sienkhawm, hieng el ding hichu ka hlutna po po ka lo inhlan hma che khan vawi khat bek mi lo hril ve la chu tuor dan ka thiem deu el rawi maw!   Ka hlimna le lawmna ni hlak kha tu ruok hin chu ka țapna intluntu i ni tah.

Ei nunhlui ka ngaituo a, ka khuo a sawt  chang hin ka ngai zuol hlak che a. I kawlah, i awm innghai ngeia um nawk ka thlakhla hlak. I kawla um ka nghawk naw a, nag leh thi chena hun hmang ka nuom rawp hlak. Sienkhawm, nang ruok chun nang a leia muolpho ding leia muolpho chu phur ngam lovin i mi lo inkieng san ta a. 

Hi ka laka i nunrawngna lei hin, mawi le țha ka ti ka ring ngai naw, Pu Laldana hla 'I khawngaih ve lo em ni?' hi ka ta dinga hla nal tak a ni ta si!

I lungdum loh di kei vang hian maw?

Tlangrel phur ngam lo mahla,

Ti em a i zunzama uaitu hi

I khawngaih ve lo em ni?!!


I hmangai naw i ngaizawng kei a lei hin mi hrilsiet chu phur ngam naw la khawm, hieng ang ema i zunzama thamral hi i lunginsiet ve naw am a ni?!

04 November 2017 | Guwahati