Sponsorship atan helai hmun hi i tan a ruak e. To Advertise here contact: +919402125273 (Call / WhatsApp / SMS)

Labels

LightBlog

Saturday, 6 January 2018

HNAM DORAL HRÂNG LEIIN MAW!


Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn,
- www.hzate.in
( Fiction )
Haflong College in Jubilee a hmang ding leiin a tuola chun ka ngir a, Alumni hai khawm ka hriet tawk chu an kim ve hle, a ṭhen khieng-awiin hrailêng an chawi a, a ṭhen sakhmel tawng nawk ta lo dingin zamuolpui an lo liem ta a. Chu lai tak chun, Angelica hi a naupa keibât in a hung lût a, a hmel ka hei hmu chu lunghlui in ta hnung a hung thar zawk a.
 Kum tam invawiin hun tam a liema, zingkar saktieng kawlah turnipui a hung inhersuoka, thlang tieng kawlrawnah a liem nawk hlak ang hin, chu hun liem chun nunhlui chu liempui ta sienkhawm, lairila ruok chu zani laia thiltlung ang el in a la thar si. Hlimte a insaia kan lenglai le college tuol mawia kan lenglai hai ka mitthla-ah a hung thar a, ka chibai lai khawm chun ka mittui a far naw chau a,Val hi kan sum zo naw vâng. Ama ruok chu a lungril natna le lunginlengna chu a lairila up zo ta lovin a mit a fangin a mittui chu a bieng inno taka chun a luong ngai ngai a. A naupa in “Nunu, iengthaw i ṭap a?” a ti chun a dawn nawh. ‘Bawi, hi pa hi pate ti rawh” a ti a, “pate” ami hung ti a. AW! A nunghak lai ang tho in a la var ani hi tie ka ti a, ka ngaituo a suksei vawng vawng ngei el. “Thil infu sien ka nau Lutir ding i ni in sawn naw” ti ka tum a, anachuh, ka ti em ta nawh.
Kum Sanghni le Pahni (2002) kum bul ani a, B.A hai chun Haflong College ah class kan ṭan ta a. Lecturer hung lût phawt chu nghawk an um em em ringawt a, Class la pei lovin kan ruolcham chu tuola kan suoka, chuonga tuola kan lênga, Haflong Bazar tieng pan dinga pheikhai kan vawrlai chun Gate a’nthawk chun nunghak hmelṭha em em el, Angel vuokthlak amani ti ding khawpa ṭha le inno chun Thiemna Runpui bel di’n kal a hung chawi mek bawk a. Ka lo en rân a, a kalchawi vel le ke se hei mawi zie chu a sakhmingah ‘Kalchawimawi’ inbuk tak ka nâp. Ka ruolhai chun, ‘E..hem’ an lo ti hman zar a. A fuke, chawnbân, sakruong kimtlang tinreng el chu ka tading chun a mawi em em el a, ka ruolhai kawla lem chuh, “Angel hai hi Haflong a khawm an lo um ve tho ani maw” ka ti pek a, ka ruolpa pakhat chun “I bek” ami ti a, an ngaizawng hai ka sawisel pek hlak leiin ka ditzawng ka hmu fûk a ka hei inpak rak chu a lo lawm bek naw a nih.
Nitin el hin, ni danga College fe dinga inhawk naw tawpkhawk hlak khah, fiel ngai lovin ka fe zie el ta a, ieng dang lei ni lovin, ka ngai lai biengsum hmu ding chau in. Ka thlir a, ka en a, “duthu, ai ang sâmin nang le leng hmun thei chang sien” tiin ka dawn vawng vawng hlak.
Sakhmel ṭha chungchuong dar ang ka tawng,
Par mawi tin kaina ṭan tlang i ieng,
I nui mawi le chet dan, fuke, chawnbân, sakruong,
Pheikhâi le zai vawr, iengkim,
A hlu ka ta dingin,
Thei chang sien nang leh run hmunkhata lêngin,
Kar ah hrailêng chawiza inla.
Chuonga val a pumpa tleitir zûnlêng tuora ka kûr el chu ka ruolhai ngaidan an ta rek naw a, an mi biekpui tum ta a. Nikhat chu a bie dingin kan suok a, a kuom kan va tlunga kan hei biek chun a lo hawihawm (Polite) khawp el a, a hming kan indawn chun ṭha tak in, a rawl fel, puom kâk el chun, “Angelica an’a, Dimasa ka nih” a hung ti var a, ka ruolpa pakhat chun hril ding le hril naw ding dawn lovin ka ditzie le ama ka hril dan po po chu ip le sieṭhat um map lovin a mi puongfai vawng a. Kan zak lûtin ka thlan a phul a, ka kimki chawi chawi a, ama hlak chu anhnik tiel tiel bawk si. A tawp a tawpa chun iengtin tin amanih, a tawp ve thei hram a.
Chuonga ka ruolpa in ami phawr muolpho ta si si chun kei khawm chu insûm a ṭangkaina ka hriet bik ta naw a. Ka hmangai Dimasa Lanu chu biethu inhlân zai ka rêl ve ta a. Kan class mate hai po po tuola an suok lai chun ka Dimasa nunghaknu kawla chun ka va fe a, a tir chun ami lo lawm hmel rak naw, anachu ka biek lui tho a, ‘Hi, i dam ṭha maw?’ ka ti a, ama khawm chun ṭha deu in ami hung dawn ve el a. Chuongchun ka lungril putzie po po chu kan puongfai vawng a, sienkhawm chuong el a awlai in ami dawn der nawh. An nui suka, ‘lawm ava um de’ ati a, thil dang a hril nawh.
Ka'n hlan i tawnah hmangaina,

Anrieng lungmawl hin,

Dawnzai hung rel ve la,

Anrieng lawmna di’n.

Chuongang chun, nitin deu thaw ka hmangaina chu kan hlan a, dawn zai a rel thei naw, ka lungril a buoi em em el a. Bansan ka tum deu ta a.
Dawn zai rel si lo Hmangaina inhlan nek chun,
Hmangai lungdi, lunglai dam naw sienkhawm,
Lungawi takin kiengzai rel lem ka tih,
Ti a biethu inhlan zai rel ka tum ta a. Chuonga lungril buoi taka ka um lai chun, ni khat chu ami hung ko a, ka ve fe chun khawvel a ka thu hriet châk tawpkhawk chu a mi hril ta a, ‘Ka hmangai che’ tiin. Chu ni a inthawk chu kan hlim em em el a, nitin deuthaw kan inhmu a, kan hlim em em a, tu dang reng kan ngai bik nawh. Kan pahni chun Haflong Lake, park le hmun fienriel dang dang a kan fe deu tlar a, inhawi hi kan ti em em hlak.
Hmangai, Dite, tlumte ienga ka lo thlir,
I hmangaina nemte a i min hlan ni khan
Lunglai ruk hi lawm in a sip liem,
Ni khat chu Park a kan lenga a pasal dingin a mi dit le dit naw kan dawn a, amiruok chu a mi dawn dan a dangdai khawp el, “Min dawn naw rawh” ti le a hmur le ka hmur chuktuo an ruol a. Kei khawm chun ka fawp ve mawl mawl a, kan hriet naw karin thil ṭha naw tak thaw in a thienghlimna chu ami lo inhlân der el ta a.
Hun a hung sawt a, kan inditna le hmangaina chu a hung zuol peia. Kan sunghai na khawm alo tlung ve ta a, kan sunghai khawm chun Hnam dang ve ve ni inla khawm pawi an ti naw in an mi ditpui ve ve a, sienkhawm, khawvel hi ei nuom ang le ei dit ang ngawtin a fe si nawh. 2002 kum tawp tieng chun NC Hills sungah buoina neu neu a hung suok ṭan ta a, anachu kei ni pahni chu ami suk buoi chuong naw a. December ani a, Sikpui Ruoi hmangin Muolkhawpui chu a chin a lien um bik lovin kan lam mup mup a. Hla sak le Phuok thiem Ramsuok in “Sikpui kan lawm Muolhawi tlangah, a chin a lien kan dang bik nawh’ tia ruoṭhamlo hla a hung sak hai dam khan lung a kuoi em em a. Siel that a ruoi ṭhe dam, sikpui lung lien tawktak el phun ani dam chun kha Sikpui Ruoi kha a suk phuisui in Histawri a suktling bîkin ka hriet. Chuonga hlim taka mipui ieng dang dawn lova an leng lai chun kha NC Hills Buoi rapthlak tak el kha a lo in mung ran chu niin, sawt riel lo in a tawpa chun a hung puok suok ta nge nge a. Mitin an hung tlan khawm a, buoi leiin refugee an pawng el ta a. Kei le Angelica ruok chu hmangaina kan la tlan a. Hmar le Dimasa chu ei buoi tah. Kan in hmangaina hlak a zuol tiel tiel, ei hnam a hung buoi char chun a chun le zuo, chinlai u le nau hai chu karah doralpui ienga hung hrangin hlimte a kan leng chu an phal ta nawh. An hmelma pa le a an farnu lengza ding chu an phal chai nawh. Kei khawm ka sunghaiin hmelma hnam le runhmun khata inlawi chu an phal bik ta nawh. Ka lungril a ṭap rawng rawng a, ieng ding khera ka lo tawng ni maw tiin ka ngaituo mawl mawl a.
Chuonga ei buoi ta si chun hmangaina par tlana leng zing a rem ta si nawh. Hmangai vieu inlakhawm ṭhena biethu kan hlan a ṭul si, kei hlak volunteer a lut ka tum bawk si. Curfew le hmelma doral hrang kar a chun inhmu dingin kan intiem a, kan inhmu ta a. Hril ding kan vâi hle a, ka ṭawng suok thei naw vâng a, Kristien ani nuom le nuom naw kan dawn a, a tum naw thu in ami dawn a, rinum ka ti hle. Chuonga ka sakhuo a zawm nuom bawk si naw chun tiin hieng hin biethu kan hlan ta a: “Angelica hi ei hnam chu hmelma an hung ni ta si a, ieng am hril ei ta? Nang le kumtluonga run hmun khata leng dûn hi ka duthusâm ni hlak sienkhawm, ṭhena’n biethu inhlana ei biethu thlung hai ei sut a ngai ta si ani hih” ka hei ti chu a ṭap zawi zawi a. Ka en ran a, ka ṭawng nawh, ama khawm a to ṭawk ṭawk a, fe san ka tum a ka hei tho chie chun, ka kuta manin ansut hlap hlap a, “Fam chang chena dingin i mi tiem si a, fam em chu i la chang naw an naw?! Annawleh, ka kawla um hi i rauthla lem, ka singmit vai lem?” a hung ti chun dawn intak ka ti khawp el a, ieng dang ka hril thei nawh. “Bawi, ka hmangai che annawm” ka ti hman ṭawk ti a chun, ‘Ni e, i ti ang chun le, sienkhawm, hi chau hi lo hre ve rawh, nang ka hmangaina lei che in iengkhawm tawng lang ringum takin um ka ta, ka pasal tading khawmin, amiruokchu, lawiṭhat zan a’nthawka ka thi ni chen in ka taksa chu ka pasal ta nisienkhawm, ka lungril chu uire ran a tih, insum thei naw tawpa ka pasal tading khawma ka lo ringum zo naw chun, ka chunga hin ieng thil khawm tlung sien nang a lei ning a tih” a ti a, fe a tum ta a. Ka la chel ding a, “Duot, ka hmangai che, ka hmangai che, ka hmangai ngawi ngawi che, sienkhawm, a rem si naw, karah doral pui le chun le zuo an hrang si, ka hmangai naw lei che ani naw, bawite, duot, Hnam Doral hrang leiin maw, nang le samang ṭhe zai rêl a ṭul ta si, innghil ngai nawng ka ti che” tiin a Hmur inno tak a chun a tawpna dingin ka fawp ngawi ngawi a, ama khawmin ditthaw takin ami lo dawng sawnga, in nghawk lo takin bienga mittui far zawi zawiin kan inthla a.
Hnam Hmangai lei chun Hmangai tak khawm inphat lem ka thlang ta a. Lungril hi a ṭap rawng rawng a, santu a ko a, a tawng si nawh.
Hlimte a zaleng dang ngai lo te a lenga,
Hlimzai vawra lenglaiin,
Karah Doralpui, chun le zuo hrângin,
Nang le sam-ang ṭhena di’n thu tin an lo sêl,
Hnam doral hrang leiin maw,
Samang ṭhezai rêl a ṭul si.
Hmangai ṭhe a natzie ka hrieta, mi chunga hin tlung nawk ta naw sien ka nuom. Kum tam liem ta in ama ngei khawmin khiengawiin, hraileng chawi ta sienkhawm, lampui chang khata in tawng châng hin chu lunglaia a thar naw thei nawh. Ka hringnun liem ta hnung chu sui kir nawk ta ngailo dingin Haflong College le Angelica hai nufa chu chu ka maksan ta a.
15 August 2012 |  Silchar

No comments:

Post a Comment