Sunday, 18 February 2018

ORDERS REMAIN UNCHANGED


Ziektu : H.Zate,
- www.hzate.in

"...Khawvel po povah fe unla, thilsiem tinreng kuoma chun Chanchin ṭha hi hril ro"
Marka 16:15

Khawvel ram ropui, U.S.A i fe a, Washinton DC i fang a ni chun USA thilhlu tam tak hmu i ta, Lincoln Memorial el khelah Washington Monument bakah Capitol Building hai khawm hmu ngei i tih. A mawiin a ropui a, mi tam takin an hmu châk a nih. White House lem hi chu a hmu chak ringawt khawm an tam awm ie. Chulai chun Arlington County, Virginia tieng hei inhei nawk la, chu takah chun thlan ropui tak el, America ram ropui ta dinga an hringna inhlan, tu am annnih ti hriet ta lo sipai tam tak ruong inzalna 'Arlington National Cemetary' hmu i tih. Chu thlan chu uluk takin hunbi neia vengin, an hunbi a zo pha vengtu sipaihai chu an inthleng hlak. Kum tam tak liem taa an lo thaw hlak angin, Vengtu hmasain a sawktu ding kuomah a mawphurna a'nhlan lai chun thu pakhat an hril hlak a, "Orders Remain Unchanged!" tiin.

Hi thu hin thu tam tak a hril a, America sawrkar in ieng ang thupek am a lo insuo ti hre chie naw inla khawm, ieng thu khawm lo insuo sien, chu thupek chu tuchen hin a la danglam naw a, a la pangngai zing tina a nih. Chu thupek chu a la danglam tlat naw leiin zawm zing a la ngai a, thaw dinga a ti angin la thaw zunzawm pei a ngai a nih.

Pawl 6 inchukin Hostelah ka um a. Kan senior pakhat hin English thumal 30 hi a ziek a, "hi po hi in thiem hma chu zal naw ro. In thiem naw chun ka hlap ding cheu." a ti a. A mi hlap nuom leia mi'n tiemtir a ni a. Kan tiem a, kan imu suok vieu sienkhawm thupek kha a la danglam tlat naw leiin kan zal ngam nawh.  "zal ta el ro." a mi ti hmakhat chu kan zal ngam nawh.  A hung kir a, a mi'n dawn a, "a thiemhai po zal ta ro." tia thupek dang a hung insuo char khan kan zal ngam chau a.  Thupek hi a danglam hma chu thupek kha a la pangngai a, zawm zing ding a nih.

Kum tam tak liem taah khan Isu chu kraws a hemde a a um a, a tho nawk khan a ṭhuoihruoihai kuomah inlarin, thupek ropui tak el , "Khawvel po povah fe unla, thilsiem tinreng kuoma chun Chanchin ṭha hi hril ro." Marka 16:15 a pek a. chu thupek chu kum tam tak liem ta sienkhawm, a la pangngai zing a, "Chanchin ṭha hril hi bansan ta ro." tia thupek a la um naw leiin thupek kha a la pangngai zing a nih.

Chanchin ṭha hril hi bansan dinga thupek a la um naw a, "khawvel po povah fe a thilsiem tinreng kuomah chanchin ṭha hrim dinga" thupek kha a la pangngai zing a. Chulei chun chanchin ṭha hril hi bansan ding a la ni naw a. 'A ringa baptismas changhai sandam' an ni theina ding a an hriet theina dingin chanchin ṭha hril hi sin taka nei a la ṭul rawp a.

"Anleh, an ring naw chu iengtin am ko an ta? A thu an hriet naw chu iengtin am awi an ta? Thuhriltu um lovin iengtin am hrieng anta?" Rom 16:14 ti ziek ang khan Chanchin ṭha hi ei 'uṭawk tur vawn' ringawt ding a ni naw a,  Ama an ring a, an kova  an hriet a, an awi ngei theina dingin a hriltu a um a ngai a, ei  hril a einpuong hi a ṭul a nih.
"Tir an ni naw chun iengtin am thu hril an ta?' Rom 16:15 hi a mi tirtu ei nei a, Ram po pova fe a thilsiem tinreng kuomah chanchin ṭha hril dingin a mi tir a, chu a mi tirna chu tu chen hin a la danglam naw a, a la pangngai zing a. Chulei chun, Chanchin ṭha hril hi ei la sunzawm pei a ṭul a nih!


18 Feb 2018 | Thingdawl
http://www.hzate.in/

Thursday, 15 February 2018

FIRST LOVE

Model : Melody
Ziaktu: H.Zate,
- www.hzate.in

Ṭum khat kum thar lawm tura ka nu chhungte khuaa kan zin chu ka tana hun hriatreng tur leh ka nun sawi danglam dawrhtu a ni dawn tih hre miah lovin hun ka hmang ve a.

Zan khat chu ka unaunu ( ka nu u fanu) chu a bialpa in a rawn rim a. A ṭhianpa, pa deuh mai nen hian an ni a. A rûkin pa ka lo ti em em a. Chumi zan chuan inhmelhriat tir kan ni bawk a, kan inbe tam vak lo. Mahse, a mawi tawk chuan kan inkawm ve tho. 

A tuka an rawn len leh chuan ka unaunu bulah chuan a bialpa ṭhianpa chuan min duh thu leh ṭha min tih tu a lo sawi a. Chu thu ka u hnen aṭanga ka hriat chuan ka lawm ve kher mai. Mahse, chhan dan tur pawh ka thiam lova, engtia dawnsawn chi nge pawh ka hre lo. Ngaihzawng la nei ngai lo ta na na na chu engmah hi ka hrethiam lova, ka ngaihsak thiam meuh lo. star te chu sikulah ka nei ve ṭhin a. Mahse, ngaihzawng tak tak ka la neih loh vangin ka ngaihsak ve vak lo.

Mahse, ka u  hnenah a lo sawi fova, chu mai bakah ka phone nambar te lain min bia a, thlum tak takin min duh thu min hlan ṭhin. Hmaichhanah pawh min hrilh ngun khawp mai. Kei hmeithai fa mai tan chuan a ni chu a sang ema a tak a nih pawh ka ring ngam lo. Chuvang chuan chhan mai ka tum lova, la nghah rih ka tum ta zawk a, mahse, Ka u in chhang tura min tih vang chuan engmah ngaihtuah chiang mang lo chuan ka chhang ve ta a.

Ka thlennaah chuan a rawn leng leh a, ka u chu a bialpa nen an inkawm a, kei chu Fela nen chuan kan inkawm a, ka kut min khalsak niap niap pahin thil kan sawi a. A ngaitein min duh thu min hrilh a. chutah chuan ,"Feli, ka hmangaih che!" tia beisei nei taka hmangaihna thu min fah chu, "U fel, kei pawhin" tiin ka chhang ve ta a. Chu zan aṭang chuan Ka phu loh nia ka lo hriat ṭhin tlangval tan ngei chuan vul ve a a tana rinawmna vawng turin ka intiam ve ta a.

Kan han inngaizawng chu a zeiin a fel em em a. Min ngaihsak thiamin ṭawngkam lah a thiam narawh, a lakah ka luangliam a, a zun hian min phuar a, min zem a zo ni ber hian ka hria! Min kuah paha min hmangaih thu min hrilh te hian mur chem chemin ka hria a, min fawh hmasak ber phei kha chuan ka hik chem chemin ka hria!

Kan khuaa kan haw hnu thleng pawhin kan inbia a. Mak deuh maiin Fela nen hian khaw khat kan ni a. Tunhmain ka lo hre ngai miah lo. Kha kan intawnna khuaah khan hunpui hmang tura kal ve tho an lo ni reng!

Zan khat pawh min be lovin a awm thei lova, min ngaiin min thlahlel a. Kei pawh rei lote chhungin ka rilru zawng zawng a luah a, ka thisen zungzam zawng zawng a fan zo ta. A lakah ka buai a, a ṭawngkam mawi takin min bual a a, a chet dan leh nunchang pa lutuk te chuan amah ngaihtuah veng veng tur hian min bual a zo ni ber hian ka hria. Ka hmangaih a, a tan engkim ka huam der tawh.

Kan inbiak apiangin min hmangaih thu a sawi chamchi a, hmangaihna thu min fah fo ṭhin. Min thlahlel a, min ngai hle ṭhin a. Kei pawhin ka ngai thei hle. Mahse, unau zinga naupang ber leh hmeichhe awm chhun ka ni a inleng ka la nei ngam lo. Chhunah ka hun awlah kan inhmu ṭhin a. A bike a min phurin hmun nuam, thawveng leh zalen tak takah te min kalpuiin kan leng dun ṭhin. Min duatin min ngaihsak thiam a, ka ṭhiante leh hmeichhe dangin min thik thamin min duat thiam a. Ka tana inpe leh min ngaihsaktu chu kei pawhin ka ngaihsak lo phal lo a ni ber mai.

Hun a kal zel a, Higher Secondary zirlai nih a, Chhuna sikul ban leh hun awl vela kan inhmuh mai chu ka duhtawk ta lo. Ni e, theih nise a kianga damchhung hun hmang tawh tura an ina lawi mai ka duh tawh. Mahse, ka la naupang a, a la theih si lo.  Ka thlahlel ngawih ngawih tawh a ni ber mai.
Kan inhmu ngun a, ka tana ui nei lo tan chuan ui ka nei lo telh telh a. Min fawpa min kuah a, a tan hian ka inphal rai ṭep ṭhin a ni.  Chhunah mai ni lo zanah pawh a ruka chhuahna remchang insiamin kan inhmu ta zeuh zeuh a. Nuam ka tiin ka hlim veng veng ṭhin.

Chhungte hauh hlau tak a chhuak ni siin a bula ka awm chuan ka hlim a, ka thla a muang hliah hliah ṭhin. Min fawhn te chu duhthawh taka fawh let loh rual a ni lova, min vawnna leh ka taksa a khawih chin chin chu a tan hian a hmin vek zel mai ni hian ka hre ṭhin. Mahse, ka serh khawih a tum erawh ka phal ngai lova, nupa nih hmaa nupa nun hman ka duh loh vangin chumi kawnga min hruai thei tura chakna min siam thei turin remchang ka siam duh lo. Khawih a tum ṭalh pawhin ka phal lova, min ngen ngial pawhin ka duh ngai lo. Pathian phal loh a nih miau avangin nupa nih hmaa nupa nun hman chu ka tum lova, ka duh ngai lo.

Zan khat chu kan inhmu leh a. Kan hlim em em a, kan inkawm melh melh a. Min fawp a, ka fawp let a. Mahse, sex min hmanpui a tum a, ka duh lova,ka ṭang ve ta tlat a. A duh ka puitlin thei chu pawi ka ti a. Mahse, a tan, ka pasal a nih hunah hmeichhiain a pasal tana thilpek a pek theih hlu ber hi pek ka tum vang a ni tih lah a hre si lo. Duhtawh taka infawpin kan haw ta a.

Hun a liam a, thla thum kan inngaizawng ve ta reng mai. Mahse, chutia hlim taka kan awm lai chuan ka rin loh deuh maiin, "Ka phu lo che." tia chhuanlam siamin ṭhenna thu min hlan ta mai a. Mak ka tiin na ka ti a, ka tuar thiam lo kher mai. A duh anga ka awmpui theih loh vang niin ka hria a. Pawi ti viau mahila, ka tana ṭha tur a ni a, bakah  Pathian ka ṭih a, a duhzawng kha ka puitlin thei lo a ni.

Ka hmangaih hmasa berin min kalsan chu na ka ti a. Ka tuar thiam lo hle. Ka dam loh phah a, ka nat phah kher mai. A ni lah chuan ngaihzawng dang a nei a. A hnu phei chuan ka ṭhiannu u nen an lo inngaizawng nghe nghe.

Min kalsan dan chu mak ka ti a, na pawh ka ti hle. Mahse, ka hawisan thei lova, amahbka theihnghilh thei si lo. Min rawn be fo ṭhin a. Mahse, a lakah nep taka lan ka duh lova ngaihzawng dang nei angin ka insawi fo ṭhin. Amah vang hian ka rilru leh taksa hi a na a. ka nungchang ka hlauh a, rilru damna'n zu hial ka in phah fo ṭhin. Ka duh a, ka hmangaih a, thlahlel bawk. Mahse, lo let leh tur erawh chuan ka duh tawh si lo!

Khang kan hlim ni tawite chhung khan ka tan ka nuna hriatreng tur thil tam tak min zirtirin min hnutchhiahsak a. Ka la tawn ngai loh hlimna leh lawmna min pein hmangaih neih dan min zirtir a, Hmangaihnaa thikthu chhiatna te nen. khang hun liam tate kha Ka la hre reng,  tun thleng hian ka la theihnghilh lova, hriatreng a ni fo tawh ang!


15 Feb 2018 | Thingdawl

Wednesday, 14 February 2018

THE ACTOR

Ziektu: H.Zate,
- www.hzate.in
Hi khawvelah hin phunaw sai tluka intak le rinum a um kher di’m chuh. sienkhawm, chu nek chun phu zing si a, hêltu cho lo Val hrang leia hmangaina inhlan ngamnaw le changnaw hi a rinumin a tuor a intak awm ie. 
‘Michael Learns To Rock, MLTR tia ei hrietlar khaipa taka hril Pu Jascha Richter-in a phuok ‘The Actor’ hih ka dit ve em em, ama ngei khawmin a lungril a mi pek ve, ka lungril inhlan tuma lampuia kan intlawn mêklai rosum le hausakna leia ka cho lo valin Bike a a hung phur vik vik hma khan chu a hlutzie ka hrietthiem naw a, hmangaitu lungril ding le a phuoktu lungril ding ka ngaituo pui phak nawh. sienkhawm, kha ni a inthawk khan chuh ka ta ding ngei khawmin hi hla hih hla mawi le nal em em a hung ni ve ta a’ tiin ka ruolpain a hril.
A nei rosum suongin a nuomna tieng tieng ṭhuoi kuolvel chein I nuomna tieng tieng a ṭhuoi vel che a, Zan sawt tak taka khawm in in sungah inlawiin a leng hlak che. I thilthawna iengkimah ṭhang vein a ṭhangpui che a, I mamaw hunah I koin sun, zan khawm nisien a hung el hlak. sienkhawm, kei ruok chun ka thei ve nawh, zan sawt tak tak menga leng ve thei che ka ni naw a, zan re mi zal hnunga thlum taka biethu inhlan dingin ka meng sawt ve thei nawh. Ka hmangai naw lei che le ka ngai pawimaw naw lei che a ni hran nawh.
sienkhawm, ka neinain a tlin ve naw a, zing varṭiena thoa kawla ni suok tiema sin thaw nawk ding ka ni tlat leiin I ṭangnem bela zan sawt tak tak meng chu thlakhla hle langkhawm inhma taka ka zal a ngai nawk si. zing khawvarah sin tam takin a mi nghak zing leiin I kuoma hun hmang kha thlakhla tak pumin ka tawpsan lem hlak a nih.
‘A Ngur hraichawi chun suortin hrutpuiin
Muoltin a fangpui che,
Kei a riengval ruok chun
Sin tamtak nghaktu leiin
Mate’n thlepnem ka bel nawk hlak.

ti hi a awl a, Pu Jascha Richter meu khawm hi insum zo lovin, 

He takes you out and he takes you up
’cause he can show you so much
I go to bed and tomorrow again
there’s a lot of work to be done

a lo ti ve a, hmanngaina leia beiseina beidawng tlak zet nei chuh a buoithlak anih. Hmangai tak ṭhang lova hringnun hmang ding chu tu am rinnaw bik an ta? Hmangaina inhlan theinaw bik a ni sinew a. sienkhawm, a rem si nawh, a chantawk khuonu ruot hrietthiem a’ntak. chu huna chun,
‘Parmawi tin, le tangka raw a tiem che,
I ta dingin Khuovel meu khawm,
A iengin Hmangaina ka’n hlan thei che ,
A rem si nawh, raira kan inrieng luo ie.

tia inkiu rawng rawng el a awl awm ie. chulai chun,

He gives you gold and he’ll promise you
the whole world will be yours
I just can tell you I love you so
even though my odds are low

tiin a hung inkiu vawng vawng a. Rangkachak le lunghlu tam tak pe chein, khawvel meu khawm I ta dingin intiem a ti che. Ka hmangai taluo che ti hi ka inhlan thei che, sienkhawm, retheina hi ka inchalrempui lem si.
Vangkhaw zawlah riengte’n lengin,
Kan nei rosum tlawm sienkhawm,
Ka kiengah lenga Hmangaina mita
I mi thlir zing hih Ka ring la fan a,
ti el naw hih chu hril ding a vang hle chu ni ngei ding a nih.

I’m not an actor I’m not a star
and I don’t even have my own car
But I’m hoping so much you’ll stay
that you will love me anyway

A hung ti suok a. Mi inlar le a changtu khawm ka ni nawh, Car el khawm ka nei nawh. sienkhawm, hieng sa khawm hin ka ta dinga ringuma I mi la hmangai hi ka la ring fan a.
Nawmsip bawlna le khawvel tirdakum tak tak hai hi a khawvel hriet sun chu a nia, nuomsip bawlnaa ṭhuoi lut che khawm tum hlawk a tih. kha kha a khawvel hriet ve sun ani a, khawvel mawina par tlanin nun zalen takin hmangpui hlak a ti che. sienkhawm, kei ruok chuh ama leia lunginthip tak pumin chunga thla le Arasi eng ruoi khi thlirin ka lunglawm ka sukkim hlak. Nang ngai leia lungngai tak pumin a varna khin hlimna a mi pek nawk hlak.

The dirty games and the neonshows
This is the world he knows
Watching the stars satisfies my soul
thinking of him makes me feel so cold

A car nal tak tak le chawlbuk-hai leh, a neinungna tam takhai leia I hei ngaina el ka hmu chang hin mitdel ni thut la ka ti chang a tam. Hmangaina neka rosum hnawt tlan i ni ka hmu changin ka na hlak a, A theina le hausakna hi nei veka chak hiel hlak. Ṭha anga inlang na zawng hi an ṭha vawng naw a, A lungril inhmul dem dum le inhnawk em em dam hi I mit hin I hmu thiem hlawl naw am anih ka ti hlak.

The fancy cars and the restaurants
You’re just so fond of the man
Sometimes I wonder if you are blind
Can’t you see, he’s got dirt on his mind

Lunglem nei lo le rosum hnawt hmangaina partin lawrhai hin chu khuo khawm an hmu naw a ni deu tak a ni hi.
24 September 2015 | Silchar

Sunday, 11 February 2018

THISEN A INZAWM


Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn
- www.hzate.in

Kum 2018 January ni 31 zan thla var chu kum tina tlung ngai naw a ni leiin a hre taphawt chun an lawm a, an tung a, an ngaisak hle. Kawla thla (thlapa) a suok hun ding chenin an ngaiven a, a suok hnung khawmin a um dan khawm an la suizui rawp. Chunghai laiah chun kei khawm ka ṭhang ve a, ngaihlut san ding nei em em chuong lovin ka lo ngaiven ve kar a! Thla var hrim hrim hi a mawiin a hlu a,  khawpuiah a lo hlu bek naw khawma tlangram le Thingtlang khuo-ah chu a tluka hlu a um chuong naw a, a  hlutna hi hrilfie phâk ruol a ni nawh. Zan thla var hnuoiah tlangval ruolin chawr sawngah Perkhuong perin hla an hei sak dap dap a. 'A mawi ngei chunga sawrthla....' tiin thla var lawmin hlim takin nun khuo an chên hlak.

Hi thla var a ngaiventu le a ngaihlutu ta dinga a hlu(t) ang bawk hin Inunauna khawm hi  ngaiventu le ngaisaktu ta ding chun ngaiven khawp a tling a, suizui a, belchieng rawp khawp a ni hrim a nih.
Hnam hran hran umin chi hran hran ei um a, chuong laiah chun ṭhenkhat chun an hnam maksanin sa phunin hnam dang sa an pawm a, sa an phunna hnamah an inzel a, an inpek hlak. Chuong chun, a hmaa unau le sungkuo ni naw kha sungkhat an hung ni a, inrem naw khawm an inrem hiel ta hlak. Hmar ni ngai der naw kha Hmar a hung nia, Thado ni ngau naw khawm Thado a hung ni hlak!

Khawsak tieng khin thaw dan  le ching dan dangdai deu deu hi an nei ve a. Eini laia 'Zawl' a ei inman hlak ang deu hin 'unau' in an inman hlak. An banah at ve vein, thisen a suok a, an ban chu an suktuo a, an thisen khawm intawk vawngin, chuong chun, chuong anga an thaw ni a inthawk chun unau ah an inpawm a, iengkimah a sie a ṭha ah inlawm a intuorpui intuoin an inṭan tlat hlak. A san chu, thisena unau an ni ta tlat leiin.

Inunauna hi a pawimaw a, unau nei naw hai khawmin unau zawngin dan hran hran zawmin 'pahnam - laibung' dam an inzawng hlak. Pahnam khat an tlawm pha sietni ṭhatnia inlawm dingin pahnam dang dang leh pahnam laibung an insiem hlak!

Hnam hi inunauna niin hnam khat chu ei inunau dan  le inngaisak dan khawm a dang bik awm ie. Hnam khat ei nina chu thisen hi a ni a.
Ṭhenkhatin, 'ṭawng hi hnam a nih' tiin ṭawng thiem naw chu hnam a mi ni naw ang vang vangin an hril hlak.
Sienkhawm, Hnam hi thisena bet a ni a. Thisena unau ei ni lem. Tu khawmin a hnam ṭawng thiemin thiem naw sienkhawm hnam a nina a bo chuong nawh. Thado pain Hmar ṭawng a thiem vieu leiin Hmar a ni thei chuong naw angin Hmar pa khawm Hmar ṭawng thiem naw sienkhawm Hmar a nina a bo chuong nawh. Sienkhawm, chu lai zingin ṭawng hi hnam keikhawmtu a ni tlat leiin mani hnam ṭawng thiem tluka ṭha a um naw a, mani hnam ṭawng thiem ngei hi a thei chun a ṭha tak a nih.

Hmun hran hran, a bikin Mizoram a  Champhai le Mamit district ah hin Hmar an nizie hre a, an hnam hming a kau peng chin tak chen hre a, Hmar ṭawng ruok chu hmang thei ta lo an tam khawp el. Tripura a Jampui - Sakhan tlangdungah khawm Hmar hnam inhre em em, a ṭawng ruok chu hmang ta lo an um nuk el. Chuonghai chun an hnam chu Hmar a nih ti an hriet a, an pawm a, sienkhawm, ṭawng an hriet ta nawh.
Chuonghai ta ding chun, Hnam hi ṭawng a inthawka ei inkhi sung chu an ta dingin hnamah hin chan ding a um hmel nawh. Sienkhawm, Hnam hi thisen a ni a, thisena inzawm ei ni a,  thisen leia inunau ei nih ti hi ei pawm pha chun Hmar hnam hi dam tlang a tih.

Hmar ṭawng thiem le hmang thei chau ei ngai Hmar a, ei suksungkhat vieu a, Hmar ṭawng thiem naw chu mikhuol mela ei mel sung chu Hmar ṭawng hre po lawmin innui ver ver an ta, sienkhawm, Hmar a inngai, inti-Hmar em em hai a ṭawng an thiem naw leiin an lungril na a ta, An unau hai lai mikhuolah inngaiin inhnai nekin inhlat tiu tiu ei ta hi hnam hi dam ngai naw nih.

Vawi khat chu Hmar a ni thu mi hrilin Hmar ṭawng inchuk a nuom leiin Hmar ṭawng hmangna WhatsApp groupah um a mi hni a. A hei um ta a, Lusei ṭawng a hung hmang zau pha, Ar chalin 'Ka cho tawk ka hmu tah' ti ni awm takin a hman hmanin  'Hmar nisi Hmar ṭawng khawm thiem lo' tiin an chuk hrawn a.  Ka kuomah a nuor a, nuor ngawiin chu group chu a suoksan ta a.
Mi hi an ngirhmun enin ṭawng thiem awm le thiem chi a ni le ni naw en hmasak a ṭulin ka hriet a. Kum 2003 buoi lai vela Mizoram lut an ni a, Hmar ṭawng an hmang thei naw a ni chun chuk hrawn chur chur khawm a awm a. Annaw leh, Aizawlah thla khat vel puon khawng inchukin a um a Hmar ṭawng a hmang thei naw a ni chun a hawn a chuk hrawn khawm a awm a. Sienkhawm, Hmar hnam thlangtla laia ṭhang ve lo, Mizorama Lal inlal lai khawma Sailo Lal hnuoia khawnbawl dam, Sadawt le bawlpu dam lo ni ta chinhai thlahai dam kha chu Hmar ṭawng thiem dinga va beisei chi an ni kher nawh. Chu nek hmanin inchuktir a, Hmar hnam peng nisi hmar a inngai naw hai khawm Hmar an ni zie inhriettir lem hi ei tum fan ding a ni lem!  Tiena tlanga inthawka Tripuraa um a hnam inchekpawl laia khawsa ta hnung dam Hmar ṭawng an thiem naw leia lo hnuolsuot a lo ngaisak naw ngawt chi an ni nawh.  Myanmar a pieng le seilien, a upat hnunga Indiaa hung lut dam Hmar ṭawng innal zara hmang dinga ei beisei ringawt dam a lo ni chun a'nfu chie naw a. Hmar ṭawng a thiem naw leia ei en hran ringawt a ni chun Hmar hi inṭhang tieng nekin chin tieng pan lem rawi a tih!
Sienkhawm, ei ṭawng hi ngainep a theinghil a hmang naw ding tina a ni chuong nawh a.  Hnam anga ei um a, ei ngir sung chu ei ṭawng hi a hluin, hnam ei nizie suklangtu a ni a,  Ngaipawimaw a, vawng hring zing lem ding a nih. Hnam anga mi khaikhawmtu chu ei ṭawng hi a ni si a!

Ka pain, "Hmar ṭawng hi in thiem naw chun in unauhai lai la mikhuol rawi in tih!" tia mi kawk puma a mi lo hmangpui hlak kha a hlu ka ti a. Tuchen hin Mikhuol anga mel hrek hrek chu ka la tuok chie naw a ni hmel!!

Siemfawm le mihriem dana unau-a inman fawm hai hman inzawmna inthuk taka inzawm a, a sie a ṭha ah intuorpui a , annm inlawm za thei  chun, eini Hmar nau, thisena inzawm seng seng lem chu ṭawng le Ramri hin mi dang naw sien, ei inkara State le International Boundary hi ei lakah chu hnephnawl ang chau ni lem mawl raw seh!

07 February 2018 | Thingdawl



A NA A SIN


Photographer : Berema Chhakchhuak model: Tluangtea, LD-a, Tetei
Ziaktu: H.Zate
- www.hzate.in


Kum 2010, October thla Pathianni vawikhatna Tlailam ani a, Ka Ṭhianpa nen  chuan Thingdawl Venglai PCI Biak In kawta Bung hnuai a Ṭhutna ah chuan kan ṭhu a.  Thil eng eng emaw sawiin kan ti ti a, chutihlaitak chuan Kâwn veng lam aṭang chuan Ka mit la em em mai hi a rawn kal chho a. ka en a, ka mit reng ka la sawn thei lo. Ka thiante min biak pawh ka hrelo . ka hriatloh hlan chuan kan bul lawkah alo dig ran tawh a, ka lo en nasa deuh nge a zak chu a nui lek lek thin a. rei vaklo kan awmna-a a din hnu chuan a thiante rawn kalin  Biak In ah an lut a.
PCI Venglai Biak In.leh a bula Bung kung chu


An luh hnu chuan ka Thianpa chu a hming te ka zawt a, a lo hrechiang khawp mai a, a hming te min hrilh hnu chuan I duh deuh ani maw? Tih leh min chhaih a rual ta nghal a, kei chuan ka duhloh thu a chhangin “Khatiang, naupang a nih kha “ ka ti zui a, Biak In ah chuan kan lut ve ta a.
Biak In ah pawh chuan engdang ka ngaihtuah theilo, a rukin ka zawng a, Ka en a, ka mitsir reng a, kan mit a intawh lahin a la sawn hmasa ah ka tang leh si. Ka en a, ka en ngawih ngawih ani deuh ber mai, sakei sazuk thlir te pawh ka ang a, a hriatloh hlan khan mitthla lo lêkin ka lo thlir reng si. Hemi zan inkhawm ber kher hi chu engdangmah ka ngaihtuah lova engmah ka hre heklo. Pathian thu an sawi kha engmah ka hrelova, tunge tantu, tunge thusawi tih vel ai chuan a bahsam seihniang leh a mitmu nalh zia vel kha ka hre zawk a, a mitmeng davâ mai te kha ava han nalh tehreng em. Inkhawm kan bang a, amah lo chu ka rilru ah engmah a awmlo. Ka thianpa in a bialnu min rîm pui a, tunhma zawng a titi vawrhtu ber kha ka ngawi chut chut a, Hmelthate-I chu ka ngaihtuah neuh neuh ringawt mai ani. Hun khaleh chen a piangve tih pawh hrelovin hlimtakin hun ka lo hmang tawh a tuna taka ka han buai tatlat mai chuh! Ka awm mai mai theilo, kathianpa chu an in ka zawt a len ka rawt ta mai a, mahse, thil a buaithlak tlat, in leng ala nei ngailo. Pawilo,a inleng hmasa ber kan ni mai alawm” tiin an in chu kan pan ta rawih a. An in kawt kan thlen chuan lut hmasa ngam kan awm ta tlatlo.kan innawr kan innawr mai a , a tawpah chuan thapui a beiin ka thianpa chuan min nawr lut  thei hram a. An in kan han lut chu a nu hi a lo thu vung a, mahse a fel phian min lo be mawlh mawlh a, darkar chanve dawn kan insawi hnu chuan min hre thei hram a, ava han tihzia tak em!!Kan insawi fe hnu chuan a fanu chu kan awmna lama thu ve tur chuan a ko phei ta a, kan story chu a intan ta a.  A rawn thu a, a hming leh a zir tawh te ka zawt a, a hmui fawhloh tura uihawm hliah hliah chu chip reng bik lovin a aw fiah kak mai chuan min chhang a. Pawl kua zirin Thingdawl High School ah a kal a, kei 12 niin JNV Hailakandi ah ka kal thung. Ka ngaihtuah chuan kan klas leh kum chu a inthlau ve hle a. ka chhang chhang leh rual chauh ani. Mahse, hmeichhia hi chu hmeichhia an lo ni e. ka lakah chuan zah a tum derlo, a mit a ka en pawh chuan  lasawn duh cheilo. “Khatiang khan min melh reng suh” ti a khi sen sen pah chuan ka darah min rawn beng taih a. “aw, min beng hlum tawp mahla ka dem awm silo che a” tiin ka ngaihtuah reuh a. ka thianpa chu ka dinglam ah thuin, kan nula I chu ka piah, veilam-a thutthlengah a thu a, a nu chu ka thianpa dinglamah a thu ve thung. Ka zak deuh bawk si, nuam ka ti deuh bawk si, inthlahrung leh zak deuh si chuan kana wm reng a, thil eng eng emawni hi kan sawi kan sawi a, ka hriatloh hlanin zan dar 8:30 alo ri der tawh mai. Zankhatna a rei deuh len chuan min ning ka hlau a, khamlotak chung chuan  tinzai kan rel ta a. A nu chuan “rawn leng leh r’u aw” a ti a, “awle, mangtha ule” tih pah chuan kan haw ta a. An in kan chhuahsan a, kawngka thleng min rawn thlah lai a a mitmeng te kha a va han nalh tehlul em.
Kan haw chho a, ka duhzia leh a thatzia ka sawi chho nuah nuah a, ka thianpa lah chuan “ khatiang naupang, hmanni lawka berbie la khal thin anih kha” min tih sak then a, thian pawh a in an loh theih hle mai. Muangchang a chho in kan in kan thleng a, ka thiana ch mangtha in ka thlahliam a, laikhum belhzai ka rel ve ta a. Khum ka bel a, mut ka han tum a, ka mu thei mai lo. A hmel mawlh mai kha, a hmel te kha. Kan tetlai leh an venga kan awmlai khan hetiang em a hmeltha ani ang tih lo hrelawk ilang chuan a tetlai atang tawh khan ‘suankual ka dah’ ang mawle. Ka han tawngtai a, ngaihzawng chu ka nupui ngei tur leh ama remruatna leh rem tih ang ngei chu ka dil ve. Mahse, rilru erawh chuan duh alo thlang fel der tawh si. Pathian duhzawng leh remruat kha he Nu hi nih tir phet ka tum tawh zawk si ! !  A pianzia leh mitmeng, a bahsam leh chawnban leh zeizia te hian kei mimawl lung hi a dum tlu ngang mai a, a ni aia tha hi awm thei hian ka ringlo. A hmui senno chak mai, sathau eizo hlim emaw tih tur khawm a mawm hlap mai te, a hnar ngul ding vah mai, a bahsam thlahniang te, a sanzawng tawk em em mai leh zun leh ek neilo ni mai awm a a fuke no leh a mal vawng tha te chu ka tan hian a mawi chuangin ka lung adum ngei mai. Ka mitah chuan an sawi hmeltha Lalnu Thelma leh Aigupta Lalnu Cleopetra te pawh hi ani ai hi chuan an hmeltha bik chuangin ka ringlo. A hmel chuan pawi hi a sawilo hliah hliah a, sual hrelo awmin a mawi a, rilru chhiah leh rilru sual pu thei hian a mawi mawlhlo. A chetzia nungchang leh hawiher reng a mawi a, a thiante zingah pawh a lang larh bikin midang pawh hian tha anti ve hle thin.
Kei Puja chawlh hmang ka ni a, ani chuan chawlh a nei ve lo. Chhunah sikul a kal a, kei a rem rem thawkin ka inhlawh ve thin. Zantin ka leng a, a bula awm a nuamin min ngaihsak a. hetiang reng reng a ka rilru luahtu ka la tawng ngailo a, ka tawng tawh ngai bawk hek lovang. A chhan chu “Hmangaih hmasa ber chu rilru ah a thi theilo” anlo ti si a. Chutia zantin sazaw rahtlan tlan taka ka rim sek hnu chuan zankhat chu ka lo nghahhlel em em mai, mutmawh men mawh a ka lo hman a, ka rilru kam u tut thintu, hriat ka chak a, ka huphurh bawk si, a ngaihdan chu min hrilh ve ta a. “KA HMANGAIH CHE” tiin… ka va han hlim tak em, kawihher nawk a a hmuiah khan fawh nghal mai ka duh, mahse, ka insum hram a, a nu kan piah lawkah a awm vet lat si. A la reiloh tehreng nenzan dar 9:00 alo ri leh der tawh. Haw zai ka rel a, kawngka bul mai chu ka chang tawh biklo, an kawmchhak thimlai thleng min rawn thlah a, kal leh mai tum a a inher lai chuan a kutah chelhin ka pawt her a, ka kuai a, a hmui no em em mai ah chuan ka fawp sak a, ka fawp ta ngei asin. In khamlo leh in ninglotak chuan kan inthlahliam ta a. A sei lutuk lohnan sawi pur pur tawh mai ila. Tichuan kan in ngaizawng chu a nit a der a, thian satliah chu kan ni tawhlo tih pawh a nu chuan min hr eve tawhin ka hria. An ina ka len chang pawh hian a lo awmloh pawhin anu chuan tha taka min ti ti puiin a fanu chu naupang mai ala nih thu leh nundan leh hringnun lamtluang zawhdan la thiamlo anih vangin kal-rem dan zirtir turin min fuih fo thin. Anu in min rin em vang hi ani mahna, achungah rilru chhia ka pu theilo a, kan pahnih chauh a kan awm chang pawh hian kan infawp tih loh chu engmah kan ti ngailo. A hma a ka fawh chak tehlul nen infawh hi awmzia tak tak alo awmlo a, zankhat a infawh ngun lutuk phei chuan a da-lup a a hne awm zawk.
October zan hnuhnung ber ani a, kan pahnih chauhin an kawmthlang theihai bukhnuaiah kan thu a, ka kuaha, thil eng eng emawni sawiin rinawmna kan intiam a, kan sikul chawlh a zo tawh a, luh hun anih tawh avangin inthlahna kan siam a, ka dinglamin ka kuah a, ka lama kuai pheiin a hmuiah ka fawp a, ka kut hlei telh telh a, a kawr nghawng ah zen lutin a tangnem mar ralh mai, tuma la khawihloh chu ka khawih a, a khur der der a, engmah phei chu a sawilo,a hnute chu ka khal a, a hmur a rawn mar ta at mai a, a hmuiah ka fawp mawlh mawlh a, kan in ham bawrh bawrh a, pachak inchei emaw tih mai turin kan inkuah tawn tawn mai a. chutia mipa leh hmeichhia han in kuahchuan taksa a rawn lum a, ka kawhte chu a rawn khawng ta at mai, a mamawh chu ka hailo, keuh tluk a suasam mai ka duh, ka sa pup pup hian ka in hria. Mahse, ka hmangaih miau si a, ka hmangaih ber hi a thianghlimna tichhia nula thianghlimlo ah chhuah ka tumlo. Khamlo leh thaw lum pap pap chung chuan ka kut ka thlah a, “duhtawk ang “ ka ti a. ka fawp leh zauh a, ka haw ta a.
A tuk zing ani a, sikul lama ka kal a hun a, ka kal a, lungleng em em chuan JNV Hailakandi chu ka lut a, ka rilru ah Thingdawl Tleitiri lo chu engmah a awm theilo. Ka thiante pawh chuan mak min tia, ka awmdan chu an hrethiamlo hle. A tawpah chuan an insum zo tawhlo nge chaw ei tura ‘Dinning Hall’ kan pan lai chuan min zawt ta phawng mai a, ka hrilh ta hlawm a, ka thianpa puiroh chuan “ ‘Tleirawl leh Biri chu’ engnge an tih kha ? alo phansan ngei ang che. Chutah, hnanglova phuar thei dinhmun a I dinlaiin I phuarlo zui ani a” ati a, ka rilru chu a hah ve khawp mai. Rilru hah viau mahse awmzia a awm chuang silo. “ vawikhat tal chu han keuh thal tur che nia” a tih zawm a, alo ui khawp mai a. “I zang a zaw anilo maw?” ati a, “zaw bik nang, ka insum mawle” tiin ka chhang a.  Dinning Hall kan lut a, chaw kan eilai pawh chuan “u hav lost a great opportunity” tih bak a sawilo. Chaw kan eikham a, kan haw phei a, min fiam in min chhaih sup sup hlawm a, a nuamlo duh khawp mai.
Hun leh ni a ral a, krismas ani a, Board Class kan nih vangin ka haw ve thei silo. Phone ka neilo, ken luh phal ani bawk silo. A chang chang chuan a nu phone ah kan zirtirtute phone hmangin ka be ve thin, mahse, zirtirtute an awm ve reng a, engvak sawi theih ani silo. Lungleng reng reng chuan hun ka hmang a, lungngailo tur leh ka haw hunah hun hlimawmtak kan hman zawk theihnan tha taka lehkha zir turin min fuih ve thin. Krismas a zo a, kumthar ani a, lungleng reng reng chuan hun ka hmang a, march a rawn ni a, kan ekzam a, ekzam kan zo a, ka haw ve ta a, a tawp a tawpah chuan Navodaya Hringnun chu ka mangtha thei ta hram a. ka haw a, kan khua ka thleng a, Phone ka lei chho nghal a, zanah chuan ka call a,tha deuhin min chhang a, ka len duh thu ka hrilh a, ka zuk leng ta a. ka rin ang anilo, mi 3 hi anlo leng ve a, ka luh hma chiahin an lo lut hi alo ni a. ka han lut thut chu min en hraw hlawm a, engmah sawilo chuan ka thu ve reng a, ka beisei angin min lawm lo a, ka beisei angin min chhawn heklo. Lungawilo tak chung chuan ka haw ta a, a rawn fawn a, ka chhang a, mahse, engmah a ang chuanglo. “I mawl em mai, ngatinge I haw daih a, ka thiante annih kha, I rilru a te lutuk” min ti hrep zawk a. mak ka ti hle mai. Mak hi ka ti tawp theilo a tawngdan kha ka awihlo zawk. Khatiang awka vin kha a hmang ngailo asin. Lungdamlo deuh chuan kan in mangtha a.
A tuk ani a, a nu bawk chu ka fawn a, a nu chuan min chhang a,  fawn a neih tawh thu leh ama nambar a be turin min ti a, a nambar chu min pe nghal a, engtik atangin nge aneih tih ka zawh chuan “January daih kha ani tawh” a ti a, “a thianten an leisak a” tiin a chhunzawm a, mak ka ti hle mai. Thil awmzia ka hre thiamlo, phone a nei a, min hrilh lo a, min rawn fawn ngai bawklo a, ka len pawhin min ngaihsak tha lo. Mak ka tiin ka rilru ana a, mahse, amah ka mawhchhiat phallo, athiannu, an kawmchhaknu hmu turin ka kal a, thil awmdan hrilhin thil awmzia ka zawt bawk a. a thiannu chuan a “hreh hle mah ila, I la hre awm tho si a” ti a tannin a sawi tan ta a. min lo kawp reng chu niin, krismas laikhan tuna a ngaihzawng nen hian intawngin sex te pawh an lo hmang dun fo tawh a, kei hi chu lehkha zir ka nih vangin ka thau sawr tumin min lo kawp mai mai kha alo ni a. ka rilru na lutuk chu ka bim mup mup a, ka chau vek ni ber hian ka hria. Ka rilru ana in ka ngaihtuahna a buai a, theihnghilh ka tum a ka thei silo. Huat ka tum ka theilo. Ka thil tawh ah hian amah mawhchhiat theiloin keimah ka indem a, ka lo hmangaih kher kher chu ka inchhir a, mahse a sawt tawh silo. Inrinni zan ani a, inkhawmbanin ka fawn a, thil awmzia ka zawta “I zeilo em mai” tih chiahin min chhang. Na ka ti, ka hmangaih vang zawk ani tih a hrethiamlo. Zeiloh vangah ngaiin duhthlanna diklo a thlangani tih a inhrelo hian min tina lehzual. Ka hmangaih em em, fawh pawh ka fawh phal mangloh chuan pawnchhe hnawl takin min hnawl a, ka hmangaih miau a vangin amah ka dem phallo. Ka chunga a thil tih zawng zawng, ka biak change min chhan duhlo te leh thil engkimah chuan amah ka dem phallo, beiseina ka lo insiam san lutuk vang nia hria in keimah ka indem fo thin.
Kan inthen atanga thla thum ani a, Ka fawn a ri ral ral a, ka han en a,  a thuthawn hi alo ni pek a “I dam maw,I Ngaihawm thin khawp mai” tih hi ani a, kei chuan “Dam e, Nang zawk a lawm ngaihawm”ka ti ve a. “Ka rai a” a rawn ti leh a, kei lah pek chu ka sual a chhuak thut a “Infawh in a rai theihlohzia chu a hrechiangtu kan ni e”tih chiah hi ka thawn let ve a. A hnu reilote ah chuan “I sual reuh em mai a”tih hi a rawn thawn leh a. “nang a lawm fel “tih chu thawn leh in thuthawn chu a thiante a hmuhtir ka hlau deuh a ka fawn ta zawk a, a la rang kher mai. Engkhaw sawi set set lo chuan “ehem, kha Kei aia zei I ngaizawng a I puar pep ani maw?!”ka ti a, “sual viau suh aw” min ti a, “Hmeichhia anih chuan ka lo nghaklian ang e”tiin ka dah ta zawk a.  thuthawn lamah a tuan leh ta a , “ min tih dan chu ava na deuh ve” a rawn ti a, kei chuan “Bawihte, hmanah leh tunthleng hianilakha rilru chhia ka la pu ngailo. Ka tihdan che hi na itih chuan min tih dan kha ngaihtuah teh, ‘ANA ASIN’ , ka chan hi, kha zan kha ila hria em? October Ni 31 2010 zan kha. Kha zan ah khan tuna I fa pai mek siamtu ang tho hian chakna nei ve in I parmawi tlan a nawmsipbawlna khuma zalh ve che hi ka chak vet ho asin, mahse, chu ka chakna chu tih puitlin ai chuan I thatna zawk tur ngaihtuahin ka insum zawk asin. Tunah, hlim deuhin I rai thu min rawn hrilh a, hlim viau turah min ngai ani maw? thildang chu ka sawilo mai ang”. Ka ti a,fawn ka dah ta.
Hun a liam a, tlaikhat ka inhlawh haw lam chu kawnga ka kal lai hian ka hmangaihi chu a hnung a naute pua in tap chungin a rawn kal a, kahmulo der a, amah pawh chuan min hmuh chuan a leh hawi daih a, a pasal nen inhau in an inthen hi alo ni a. ka khawngaih khawp mai a, tihtheih ka nei tawh silo. Vawikhat pian ve mana nuthlawi neih ka tum silo, a chan chhiatzia ka hmuh chuan na ka ti a, ka khawngaih lutuk chu ka mittui a thla ve hial a. zawitein a hriat phakloh tur chuan “BAWIHTE, A NA A SIN, KAN CHAN HI” ka ti sap a, ka kalsan ta a.

28 January 2014 | Silchar

Friday, 9 February 2018

KA DEM LUL NAW CHE



ZIEKTU: H. ZATE.

TAP LE INSUT HLAWP HLAWP PUMIN A K O LAWM LAWMA, “BAWITE, DAWNZAI I REL TA SI NAW MAW?!” . A SAKRUONG RIEL ANGA DEI DAR DAR EL, PANGTI LUM HRIM NEI TA LO CHU AKUO NGAWI NGAWI A, LUNGNAT LEA LUOITHLI NUL IN A BIENGAH ALUONG NGAI NGAI A, A BIENG KHAWMIN DAWL ZO TA LOIN A HMANGAI BIENGA CHUN A FARTHLA TA A, NI DANG CHU NISIEN ‘U RAM, TAP NAW RAWH, KA HMANGAI, I TA KA NI’ TIIN A HMANGAI LUOITHLI NUL CHU HNEMZAI REL VE A TA. SIENKHAWM, ‘BAU-SAWNTU’ DING A UMTA SI NAWH. HMANGAI EM EM IN A DUOTLAI BIENG CHU A FAWP NGAWI NGAWI A, A SAKRUONG PIELLEI THUORIET HNUOIA SAM-ANG ZALA THAMRAL EL DING CHUN A PHAL LUL NAWH, PHAL THEI DI’N A MAWI BAWK  NAWH.

 FAM CHANG CHENA DINGA INTIEM AN NI SIA.

A HMANGAI BIENG VUOI ZAWR HNAP CHU TLEITIR BIENG INNO LAI ANG EL IN A TUOI MAWL MAWL A, A VANGLAI A A HMANGAI DAN NEKIN A NEP CHUONG NAWH.

BAWITE, BAWITE, KA HMANGAI, KA DUOTLAI, ILO NUNRAWNG NGEI MAW, KA CHANDING KHAWM IMI DAWNPUI NAW MAW?! , I SAKRUONG RIEL ANGA DEI HI HUNG HLUO NAWK TALAM. BAWITE, I HMANGAI LUOITHLI NUL HI I HMU VE NAW AM ANI., I MITTUI SUKTHLA NAW RAWH, ITA KA NI’ I TI LAI KHA I’NNGHIL ZO TA MAW!

BAWI, HLIMTEA RUN HMUNKHAT A LENGHMUN DINGA KAN RUN INSANG I HUNG INLAWINI HAI KHA I HRIET TA NAW MAW, KHA NI A I HMELTHAT BIK ZIE KHA, AW. . . . , BAWITE, VAWISUN CHEN HIN ILA THA ZING ANNAWM,. LENGDANG PO IN ‘TAR’ TIIN SEL HAI SIENLA CHE KHAWM KA TAWNA CHUN TLEITIR MITMENG PAWRIEI ANG I LA NI ANNAW!!, . IENG DINGA MUOL I LIEM EL AM ANI A. KA CHAN DING I DAWN NAW KHAWMA I HRAILENG HAI CHAN NDING BEK DAWN VE TA LAM, AN KO LAWM LAWM CHE HI, ENTA, , BUONGNU KHAWM A LEKHA INCHUKNA A’NTHAWK A HUNG TLUNG HI, I LO LAWM HLAK AN NAW, HEI LAWM NAWK TA LA, KIRZAI REL NAWK HRAM RAWH. I THANG LOVIN IENGTIN AM KHUO ENG HMU NGAM KA TA.

TU’N AM PA BIEKBUK LAMTLUONG HRUT DINGIN KA BAN CHEL TA ANTA?!

TU’N AM KA LUNGNAT, LUNGSAWL MI HNEM TA ANTA?!

TU’N AM KA LOVAI INLAWI MI LO TUOK AN TA? MAW,? MI DAWNPUI RAWH. .

SIENKHAWM, BAU-SAWNTU DING AN UM TA NAW. BAWITE, HI BEK HI HUNG HRIL TA LAM, “KA LA HMANGAI ZING CHE!” TI HI, . SIENKHAWM, DAWNZAI A REL TA SI NAW H.

BAWI, KA THUOMHNAW TU’N AM MIN HAKTIR TA AN TA, BAWITE, AW , NAU ANG EI INLAWMNA LAIKHUM HI IENGTIN AM MAKHATIN BEL NGAM KA TA? IENGKIM EL HIN NANG NGAI AN SUKZUOL DING ANI HI. . . . .!

BAWITE, KIRZAI RELNAWK HRAM RAWH, . SIENKHAWM, LUNGLO TUI DAWN IN KHUOVEL HRIM NGAINA ANEI TA SINAW. BAWITE, I RAUTHLA BEK KA KIENGAH HUNG TIR TALAM, KA HMANGAI CHE ITI LAI KHAN INNGHILZO TA MAW!!

U RAM, NANG LE FANAU MALTLUON CHAWIIN LENGHMUN EI TA. . . ,ITI A , BAWITE, FANAU MALTLUON EI CHAWIDUN TA A, KA TA DINGA I HLUTZIE HI I HRIETTHIEM TA NAW EL AM ANI. KIRZAI RELNAWK HRAM RAWH, I SAKRUONG RIEL ANG RALA PIELLEI THUORIET HNUOIA INZAL EL FING CHUN A PAMHMAI LUO IE. .

IENGPO KHAWM NISIEN, KIRZAI I REL TA SI NAW MAW, HI CHAU BEK HI LO HRE LA ” I DAMSUNGA HMANGAI PAR TLANA EI LENGLAI KHAN HLIMTAKA LENGDI’N I MI’N TIEM A, FAMCHANG HMAKHAT HMANGAI DINGIN, BAWITE, KA DEM LUL NAW CHE, ILAKA HIN LUNGAWINAWNA HRIM KA NEINAW I TIEMTHU I HLEN LEIIN”.

FAM CHANG CHENA HMANGAI DINGA INTIEMIN I SUKHLAWTLING LEIIN “KA DEM LUL NAW CHE” .